معرفت نبی و امام صفحه 208

و آیا جز آنچه ثابت است محو می شود؟! و آیا جز آنچه وجود نداشت ثبت می شود؟!

پس اثبات در حقیقت همان زیاد کردن است. یعنی: چیزی که نبود و وجود نداشت، به وجود آوردن آن اثبات آن است. و به وجود آوردن چیزی جدید اضافه کردن در آن چیزهایی است که پیش از آن موجود بودند.

پس خداوند متعال پیامبر و امام را علاوه بر اینکه عالم به کتاب کرده است، به تدریج از تغییراتی که در کتاب انجام می دهد آگاه می کند. یعنی اگر چیزی را از آن کتاب محو کرد یا امر جدیدی را در آن افزود، همه آنها را به پیامبر و امام می رساند. و آیه «کُلَّ یَوْمٍ هُوَ فِی شَأنٍ (1) - یعنی: هر روز او در کاری است - هم بر وجود تغییر در

خلق دلالت دارد. زیرا که امیرالمؤمنین علیه السلام می فرماید :

اَلْحَمْدُلله الذَّی لاَ یَمُوتُ، وَ لاَ تَنْقَضِی عَجائِبُهُ. لأَنَّهُ کُلَّ یَوْمٍ فِی شَأْنٍ مِنْ اِحداثٍ بَدِیعٍ لَمْ یَکُنْ (2)

ستایش خدای راست که مرگ ندارد و امور حیرتانگیز او تمام نمی شود. زیرا که او هر روز در کاری است و امر تازهای را که وجود نداشت ایجاد می کند.

و این امر جدید و بدیع ممکن است بخشش گناهی باشد یا دفع اندوهی و یا دادن مقام و منزلتی به کسی و گرفتن آن از دیگری باشد. چنانکه امیرالمؤمنین علیه السلام در تفسیر آیه شریفه نقل کرده است. (3) یا اموری دیگر غیر از اینها مانند اجابت

دعای مؤمنی یا کمک و اعانت به کسی که گرفتاری دارد و اموری دیگر از این قبیل.

بنابراین چنین نیست که خداوند متعال قول حتمی و قطعی داده باشد که هرچه در کتاب نوشته و یا هرچه به پیامبر و امام علمش را داده، همه را بدون کم و کاستی و بدون اینکه در آن چیزی بیافزاید، به طور حتم و قطع به وجود آورد، بلکه آنها را علم و آگاهی داده و ایجاد اموری را برای آنها به طور حتم و قطع مشخّص کرده که

1- . رحمن(55)/29.
2- . توحید(112)/31.
3- . البرهان4/267.