معرفت نبی و امام صفحه 209

انجام خواهد گرفت و اموری دیگر را موقوف به خواست خود نموده و برخی دیگر را تازه در کتاب ثبت می کند که پیش از این در آن نبوده است. و این دو قسمت به تدریج به پیامبر و امام علیه السلام ابلاغ می گردد.

اشکال : شبه های در میان برخی اهل علم رایج است که: امیرالمؤمنین علیه السلام هنگامی که در جنگ خندق با عمرو بن عبدودّ به مبارزه برخاست آیا می دانست که به او غلبه خواهد کرد و او را خواهد کشت یا نمی دانست؟ اگر می دانست، علم به این امر موجب می شود از عظمت عمل او کاسته شود و در نتیجه نمی توان آن را عملی شجاعانه و جسورانه به حساب آورد. و اگر بگویید این را نمی دانست، نقص در علم او قائل شدید و علم او را نسبت به قاتل خود و اموری دیگر از این قبیل نفی کردهاید. و این امر با روایات زیادی که درباره گستردگی علم امام نسبت به آینده وارد شده است منافات پیدا می کند.

البته این شبهه نه تنها در امامان اهل بیت علیهم السلام بلکه نسبت به پیامبر گرامی اسلام صلی الله و علیه و آله و سلم و نیز پیامبران پیش از او به ویژه درباره مأمور شدن حضرت ابراهیم بر ذبح فرزندش اسماعیل و اقدام او به این امر با وجود علم او به عاقبت امر، و اموری دیگر از این قبیل جاری است.

جواب :

اوّلاً : هیچ اشکالی ندارد که خداوند متعال علم به برخی از حوادث را به پیامبر یا امام عطا نکند. چنانکه قرآن کریم این امر را در جریان حضرت موسی و خضر علیه السلام به صراحت بیان کرده است. و در این امر جای هیچگونه شبهه و تردید نیست.

ثانیاً : چنانکه به تفصیل بیان شد: درست است که خداوند متعال ائمّه علیه السلام را از آنچه واقع خواهد شد آگاه کرده است، ولی چنین تضمینی نداده است که همه آنها را آنگونه که تعلیم داده حتماً به وجود آورد. و خود پیامبران و امامان هم