معرفت نبی و امام صفحه 233

دلش می گذرد آگاه است، هیچگاه به چنین کاری اقدام نمی کند. پس با توجه به این مطلب، جرم برای شخص قاتل و برای کسی که آب و انگور را مسموم می کند، ثابت است و جای هیچگونه شک و تردیدی در این امر وجود ندارد.

و امّا اینکه امام چرا با وجود علم و آگاهی، اقدام به خوردن آب و انگورِ مسموم می کند یا از رفتن به نماز خودداری نمی نماید، این هم به آن جهت است که اگر پیامبران و اوصیا از اول همه نیرنگها و حیله ها و اسرار نهفته دشمنانشان را هویدا می ساختند و همه متوجّه این امر می شدند، دیگر کسی شقاوت خود را نمی توانست بروز دهد و این باب بزرگ ابتلا و امتحان الهی بسته می شد؛ ابتلا و امتحانی که موجب بالا رفتن درجات و کمالات پیامبران و اوصیا می شود و حجّت را بر خلق و دشمنان تمام می کند. زیرا در این حالت است که تسلیم خالص اولیای الهی به صورتی خیلی واضح و روشن ثابت می شود و دشمنی و عناد کافران هم به وضوح نمایان می گردد. و این امری معقول و مشروع است و جای هیچگونه شبهه و تردید در آن نیست. پس امام با علم به تقدیر الهی درباره شهادتش و با علم به مسموم بودن آب و انگور، اقدام به خوردن آن می کند و با علم به نقشه ترور اقدام به رفتن نماز می کند تا اثبات نماید که آنچه خدا برایش تقدیر کرده و از برای او نوشته است قبول دارد و راضی به قضا و قدر الهی است. و چون این عمل مصالح و حکمی بس مهم دارد، پس از نظر عقلی و شرعی اقدام به آن هیچ اشکالی ندارد رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمود :

عَهِدَ اِلَیَّ رَبّی تَعَالی عَهْداً. فَقُلْتُ: یَا رَبِّ بَیَّنْهُ لِی. فَقالَ: یَا مُحَمَّدُ. اسْمَعْ: عَلی ٌّ رَأْیَهُ الهُدَی وَ اِمامُ أَوْلِیائِی، وَ نُورٌ مَنْ أَطاعَنِی. وَ هُوَ الْکَلِمَهُ التَّی أَلْزَمْتُهَا المُتَّقِینَ. فَمَنْ أَحَبَّهُ، فَقَدْ أَحَبَّنِی. وَ مَنْ أَبْغَضَهُ، فَقَدْ أَبْغَضَنِی. فَبَشِّرْهُ بِذَلِکَ...

ثُمَّ قالَ: اِنّی مُسْتَخِصُّهُ بِبَلاءِ لَمْ یُصِبْ أَحَداً مِنْ أُمَّتِکَ.

قالَ: قُلْتُ: أَخِی وَ صَاحِبِی!