معرفت نبی و امام صفحه 241

دهد، هم خدا و هم دیگری را عبادت و پرستش کند. به دیگر عبارت وقتی مشغول عبادت خداست، هم نیّت عبادت خدا را داشته باشد و هم قصد خضوع و خشوع در مقابل بندهای از بندگان خدا.

ج: شرک در اطاعت

یعنی انسان در عرض خدا برای بندگان خدا هم مقام وجوب طاعت قائل شود و همان طور که اطاعت خدا را بر خود واجب می داند، عیناً اطاعت بندهای از بندگان خدا را هم بر خود لازم بداند یا اطاعت کسی را بر خود واجب بداند که خدای تعالی اطاعت او را بر بندگانش واجب نکرده است.

بنابراین اگر کسی مرتکب یکی از انواع شرک شود، نه تنها در حقّ خدای سبحان ستم کرده است، بلکه در حقّ خود هم ستم روا داشته و این تن و جان خود خود را از حقّی که خدا برایش قرار داده خارج ساخته است. پس چنین شخصی به هیچ وجه شایسته مقام امامت نخواهد بود. به همین جهت است امام معصوم علیه السلام می فرماید :

مَنْ عَبَدَ صَنَماً أَوْ وَثَناً أوْ مِثالاً، لاَ یَکُونُ اِماماً (1) .

کسی که مجسّمه یا بت یا تمثالی را عبادت کند، امام نمی شود.

و از رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم نقل شده که فرمود: خدای تعالی به ابراهیم علیه السلام در جواب سؤال او که پرسید ظالم از دودمان من کیست، فرمود :

مَنْ سَجَدَ لِصَنَمٍ دُونِی لاَ أجعَلُهُ اِماماً أَبَداً وَ لاَ یَصِحُّ أَنْ یَکُونَ اِماماً (2) .

کسی که بتی را غیر از من سجده کند، او را هیچگاه امام قرار نخواهم داد و امام بودن چنین شخصی صحیح هم نیست.

نظر عامّه در امامت ظالم

پیش از این در بحث وجوب اطاعت از علمای عامّه نقل کردیم که آنها درباره وجوب اطاعت امام اختلاف دارند. برخی به طور مطلق آن را واجب می دانند ولی