معرفت نبی و امام صفحه 26

«أَمَّا النَّبِیُّ الذَّی یَرَی فِی مَنَامِهِ نَحْوَ رُؤْیَا إبْراهیمَ وَ نَحْوَ مَا کَانَ رَأی رَسُولُ اللهِ صلی الله علیه و آله و سلّم مِنْ أَسْبَابِ النُّبُّوه قَبْلَ الْوَحْیِ حَتّی أَتَاهُ جَبْرِئِیلُ علیه السلام مِنْ عَنْدِ اللهِ بِالرَّسالَهِ.»

امّا نبی کسی است که در خواب می بیند مانند رؤیای ابراهیم علیه السلام و مانند اسباب نبوّت که رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلّم پیش از وحی [در خواب] می دید تا اینکه جبرئیل علیه السلام رسالت را از جانب خدا به او آورد.

امام علیه السلام در این روایت در مقام بیان فرق نبی و رسول است و رؤیاهای رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلّم را پیش از رسالتش نبوّت به حساب آورده است.

و از امیرالمؤمنین علیه السلام در توضیح آیه: «وَ مَا کانَ لِبَشَرٍ أَنْ یُکَلِّمَهُ اللهُ اِلّا وَحْیاً...» نقل کردیم که فرمود: تکلیم الهی به صورتهای متفاوتی صورت می گیرد : «مِنْهُ رُؤْیَاً یَراهَا الرُّسُلُ.» یعنی گاهی در رؤیا به رسولان می نمایاند.

و امام صادق علیه السلام طیّ روایتی مفصّل داستان حضرت ابراهیم علیه السلام را بیان می فرماید و ضمن آن یادآور می شود که شیطان با تجسّم به صورت پیرمردی می خواست حضرتش را با القائاتی از انجام این امر الهی بازدارد و لذا به ابراهیم گفت: چگونه می خواهی نوجوانی را که هرگز معصیت خدا نکرده به دست خود از پای درآوری؟ ابراهیم علیه السلام فرمود: «اِنَّ اللهَ أَمَرَنِی بِذلَکَ.»: خدا مرا به آن فرمان داده است. شیطان گفت: اشتباه می کنی. این خدا نبوده بلکه شیطان تو را به این کار واداشته است. حضرت با تندی به او فرمود: «وَیْلَکَ إنَّ الذَّی بَلَغَنَی هذا الْمَبْلَغَ هُوَ الذَّی أَمَرَنِی بِهِ وَ الْکَلامَ الذّی وَقَعَ فِی أُذُنی.» وای بر تو! به یقین کسی که مرا به این مقام رسانده هموست که مرا به این امر فرمان داده است و [هموست ]که این سخن را در گوش من نهاده است. (1)

این بیان معصوم علیه السلام نشانگر آن است که با اینکه به تصریح قرآن این