معرفت نبی و امام صفحه 269

حضرت در این نامه بیعت خود را همچون بیعت ابوبکر و عمر و عثمان می شمارد و رضایت و خشنودی خدا را در اجماع مهاجرین و انصار می داند. ولی در خطبهای دیگر اضافه بر اینکه میان بیعت خود و بیعت آن سه نفر افتراق و جدایی قائل می شود، بلکه اصل انتخاب و اختیار امام از طریق بیعت را مورد تردید قرار می دهد و می فرماید :

اِنَّ أَوَّلَ مَا یَنْبَغِی لِلْمُسْلِمینَ أنْ یَفْعَلُوهُ أَنْ یَخْتارُوا اِماماً یَجْمَعُ أَمْرَهُمْ.اِنْ کانَتِ الخِیْرَهُ وَ یُتابِعُوهُ وَ یُطِیعُوهُ. وَ اِنْ کانَ الخِیْرَهُ اِلی الله عَزَّوَجَلَّ وَ اِلَی رَسُولِه، فَاَّنَ الله قَدْ کَفاهُمُ النَّظَرَ فِی ذَلِکَ وَ الاِخْتیارَ. وَ رَسُولُ الله صلی الله علیه و آله و سلم قَدْ رَضِیَ لَهُمْ اماماً وَ أَمْرَهُم بِطاعَتِهِ وَ اتِّباعِهِ.

وَ قَدْ بَایَعَنی النّاسُ بَعْدَ قَتْلَ عُثمانَ وَ بَایَعَنی المُهاجِرُونَ وَ الأنصارَ بَعْدَ ما تَشاوَرُوا بِی ثَلاثَهَ أَیّام؛ وَ هُمُ الذّینَ بایَعُوا أَبابَکرَ وَ عُمَرَ و عُثمانَ وَ عَقَدُوا امامَتَهُمْ وَلِی بِذَلِکَ أَهلُ بَدْرٍ وَ السّابِقَهُ مِنَ المُهاجِرینَ وَ الانصارَ غَیرَ أَنّهُمْ بایَعُوهُمْ قَبْلُ عَلی غَیْرِ مَشْوَرَهٍ مِنَ العامَّهِ، و إنَّ بَیْعَتِی کانَتْ بِمَشْوِرَهٍ مِنَ العامَّهِ.

فَاِنْ کانَ الله جَلَّ اسْمُهُ جَعَلَ الاِختیارَ اِلَی الأمَّهِ وَ هُمُ الذّینَ یَخْتارُونَ وَ یَنْظُروُنَ لاَِنْفُسِهِمْ، وَ اختیارُهُمْ لاَِنْفُسِهِمْ وَ نَظَرُهُمْ لَهَا خَیْرٌ لَهَا مِن اخْتیارِ الله وَ رَسُولِهِ لَهُمْ وَ کَانَ مَنِ اخْتارُوهُ وَ بایَعُوهُ بَیْعَتُهُ بَیْعَهُ هُدیً و کانَ اِماماً واجِباً عَلی النّاسِ طاعَتُهُ وَ نُصْرَتُهُ، فَقَد تَشاوَرُوا فِیَّ وَ اخْتارُونِی بِاجْماعِ مِنْهُمْ.

وَ اِنْ کانَ الله جَلَّ وَ عَزَّ هُوَ الَّذی یَخْتارُ وَ لَهُ الخِیْرَهُ، فَقَد اخْتارَنی لِلاُمَّهِ وَاسْتَخْلَفَنِی عَلَیْهِمْ وَ أَمْرَهُمْ بِطاعَتِی وَ نُصَرَتِی فِی کِتابِهِ المَنْزَلِ وَ سُنَّهِ نَبِیّهِ صلی الله علیه و آله و سلم فَذَلِکَ أَقْوی بِحُجَّتِی وَ أَوْجَبُ بِحَقّی (1) .

نخستین چیزی که لازم است مسلمانان انجام دهند این است که شخصی را به امامت برگزینند تا امورشان را جمع کند و از او پیروی و اطاعت نمایند، این