معرفت نبی و امام صفحه 279

المَعْرِفَهُ مِنْ صُنْعِ مَنْ هِیَ؟ قَالَ: مِنْ صُنْعِ الله لَیْسَ لِلْعِبادِ فِیها صُنْعٌ. (1)

معرفت کار کیست؟ فرمود: کار خداست بندگان در آن نقشی ندارند.

و نیز می فرماید :

سِتَّهُ أَشیاءٍ لَیْسَ لِلْعِبادِ فِیهَا صُنْعٌ: المَعْرِفَهُ وَ الْجَهْلُ وَ الرَّضا وَ الغَضَبُ وَ النَّومُ وَالیَقْظَهُ (2)

شش چیز است که بندگان در آن نقشی ندارند: معرفت و جهل و خشنودی و خشم و خواب و بیداری.

در روایتی دیگر بزنطی از امام هشتم می پرسد :

لِلّناسِ فِی المَعْرِفَهِ صُنْعٌ؟

قالَ: لا

قُلْتُ: لَهُمْ عَلَیْها ثَوابٌ؟

قَالَ: یُتَطَّوَلُ عَلَیْهِمْ بِالثَّوابِ کَمَا یَتَطَّوَلُ عَلَیْهِمْ بِالمَعرِفَهِ (3) .

آیا مردم در معرفت نقشی دارند؟

فرمود: خیر.

عرض کردم: آیا بر معرفت برای آنها ثواب هست؟

فرمود: ثواب فضل و احسان الهی است همانطور که معرفت فضل و احسان اوست.

و امام صادق علیه السلام می فرماید :

لَیْسَ لِلّهِ عَلی خَلْقِهِ أَنْ یَعْرِفُوا وَ لِلْخَلْقِ عَلَی الله أَنْ یُعَرِّفَهُمْ وَ لله عَلَی الخَلْقِ اِذا عَرَّفَهُمْ أَنْ یَقْبَلُوا (4) .

برای خداوند بر خلق نیست که بشناسند. و برای خلق بر خداست که به آنه معرّفی کند. و برای خدا بر خلق است که وقتی معرّفی کرد بپذیرند.

1- . الکافی 1/163.
2- . الکافی 1/164.
3- . بحارالانوار 5/221.
4- . الکافی 1/164.