معرفت نبی و امام صفحه 289

برایشان مباح شده نگه دارد و از تجاوز و داخل شدن در حریم محّرمات منعشان کند. زیرا اگر چنین شخصی نصب نشود، کسی از لذّت و منفعت خویش به خاطر تباهی دیگری دست برنمی دارد. پس خدای تعالی بر آنها قیمی قرار داده تا آنها را از تباهی باز دارد و در میا آنها حدود و احکام را اقامه کند.

می دانیم یکی از عوامل مهم تباهی جوامع و فروپاشی نظامها، وجود اختلاف در میان افراد و طوایف آنهاست. و از همه مهمتر اختلافات علمی و نظری موجود میان بزرگان و رؤسای قبایل و طوایف می باشد.

با اندکی تأمّل در تاریخ تحوّلات و دگرگونیهای جوامع و تغییرات صورت گرفته در حکومتها در طول تاریخ، معلوم می شود که ریشه بیشتر آنها به اختلافات فکری و اعتقادی برمی گردد. و روشن است که در رفع چنین اختلافی از عهده علمای بشری خارج است و برای این کار عالمی الهی و مقدّس لازم است که علاوه بر احاطه علمی بر تمام افکار و ضمایر، از عصمت الهی هم برخوردار بوده باشد تا هیچگونه نقصی در او نتوانند جست. و او چنانکه بیان شد کسی جز امام معصوم که از ناحیه خدای تعالی منصوب شده نمی باشد. ولی می دانیم که خدای تعالی امام را موظّف نکرده که بدون اینکه مردم به او مراجعه کنند و از او کسب تکلیف نمایند، قدم پیش گذارد و در امور آنها دخالت کرده، اعمال حاکمیّت و سلطنت کند. خدای تعالی می فرماید :

«وَ اذا جَاءَهُمْ أَمْرٌ مِنَ الاَمنِ أَوْ الخوفِ أَذاعُوا بِهِ وَ لَو رُدُّوهُ اِلَی الرَّسُولِ وَ اِلَی أُولِی الاَمرِ مِنْهُمْ لَعَلِمَهُ الذَّینَ یَسْتَنْبِطُونَهُ مَنْهُمْ». (1)

و هنگامی که خبری از پیروزی یا شکست به آنها برسد آن را شایع می سازند؛ در حالی که اگر آن را به پیامبر و اولی الامر باز گردانند، کسانی از آنها که می توانند آن را ریشهیابی کنند خواهند دانست.