معرفت نبی و امام صفحه 305

پس کسی که می خواهد دوستی ما را بداند، دل خود را بیازماید. پس اگر در دوستی ما دشمن را شریک کند، او از ما نیست و ما از او نیستیم. و خداوند و جبرائیل و میکائیل دشمن اویند. و خداوند دشمن کافران است.

امام صادق علیه السلام می فرماید :

مَنْ أَحَبَّ کافِراً فَقَدْ أَبْغَضَ اللّهَ. وَ مَنْ أَبغَضَ کافِراً فَقَدْ أَحَبَّ اللّهَ.

ثُمَّ قالَ: صَدِیقُ عَدُوّ الله عَدُوُّاللّهِ.

کسی که کافری را دوست بدارد، خدا را دشمنی می کند. و کسی که کافری رادشمنی کند، خدا را دوست می دارد. آنگاه فرمود: دوست دشمن خدا، دشمن خداست.

حبّ و دوستی حقیقی حبّی است که منشأ آن علم و آگاهی و اراده انسانی باشد. یعنی انسان با شناخت کامل و اراده و اختیار و حرّیت، دوستی کسی یا چیزی را در دل خود قرار می دهد. یعنی آن کس را شایسته و سزاوار دوستی و محبّت می یابد و به همین جهت او را دوست می دارد و از او اطاعت کرده و در مقابل او خضوع و فروتنی می کند. در این گونه محبّت هیچ امر دیگری جز شایستگی و لیاقت محبوب از جهت دارا بودن به کمالات و خوبیها، دخیل نیست. این نوع محبّت از جهت دارا بودن به کمالات و خوبیها، دخیل نیست. این نوع محبّت در مواردی بروز و ظهور می کند که رسیدن به محبوب همراه با ناملایمات و سختیها باشد، در این صورت است که محبّت حقیقی و واقعی از محبّتهای مجازی جدا می شود. امام صادق علیه السلام می فرماید :

اَلعُبّادُ ثَلاثَهٌ قَوْمٌ عَبَدُوا الله عَزَّوَجَلَّ خَوفاً. فَتِلْکَ عِبادَهُ العَبیدِ. وَ قَوْمٌ عَبَدُوا اللّه تَبارَکَ وَ تَعَالی طَلَبَ الثَّوابِ. فَتِلْکَ عِبادَهُ الاُجَراءِ. وَ قَوْمٌ عَبَدُوا الله عَزَّوَجَلَّ حُبّاً لَهُ. فَتِلْکَ عِبادَهُ الاحْرارِ وَ هِیَ أَفْضَلُ العِبادَهَ. (1)

عبادتکنندگان سه گروهند: گروهی خدا را به خاطر ترس می پرستند. و این