معرفت نبی و امام صفحه 46

این گفتیم که هدف از خلقت انسان عبادت و پرستش خدای تعالی است. خدای عزّوجلّ می فرماید :

«وَ مَا خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الاِنْسَ اِلاَّ لَیَعْبُدُونِ». (1)

جن و انس را نیافریدم جز برای اینکه عبادتم کنند.

خدای تعالی را هیچ نیازی به عبادت بندگانش نیست. رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلّم می فرماید: در صحف موسی بن عمران علیهماالسلام آمده است :

«لَوْ اَنَّ جَمیِعَ خَلْقِی مِنْ اَهْلِ السَّمَاوَاتِ وَ الأَرْضِ اجْتَمَعُوا عَلی طَاعَتِی وَ عِبادَتِی لاَ یَفْتَرُونَ عَنْ ذَلِکَ لَیْلاً وَ نَهَاراً، مَازَادَ ذلِکَ فِی مِلْکِی شَیْئاً. سَبْحَانِی وَ تَعَالَیْتُ عَنْ ذلِکَ. (2)

اگر همه آسمانیان و زمینیان هیچ شب و روزی از عبادت و فرمانبری من کوتاهی نکنند، این کار آنان چیزی به سلطنت و ملک من نمی افزاید. من از این امر منزّه و برتر هستم.

امر به عبادت به خاطر خود بندگان است. امام صادق علیه السلام در تفسیر آیه :

«وَ لاَ یَزَالُونَ مُخْتَلِفیِنَ اِلاَّ مَنْ رَحِمَ رَبُّکَ». (3) می فرماید :

خَلَقَهُمْ لِیَفْعَلُوا مَا یَسْتَوْجِبُونَ بِهِ رَحْمَتَهُ فَیَرْحَمَهُمْ (4)

خلقشان کرد تا کاری کنند که مستوجب رحمتش شوند تا مورد رحمتش قرارشان دهد.

و روشن است که عبادت خدای تعالی بدون معرفت او ممکن نیست. و پیشتر بیان کردیم که خداوند متعال با لطف و فضل خویش این مهم را هم برآورده کرده و خود را به آنها معرّفی نموده است و آنها خدای را به تعریف خود او شناختند. و تعریف با اینکه به مقتضای حکمت برای عبادت امری لازم بود، ولی با وجود این در روایات از آن تعبیر به «تطوّل» یعنی فضل و احسان شده است. بزنطی می گوید :

1- . الذاریات (51)/56.
2- . علل الشرایع/13.
3- . هود(11)/118.
4- . علل الشرایع/13.