معرفت نبی و امام صفحه 67

در اینجا مشاهده می شود درس خواندن احتمالی پیامبر عامل بروز تردید در نبوّت وی تلقّی شده است. و در آیهای دیگر وقوع تحوّل در پیامبر پس از بعثت منتسب به دریافت وحی الهی شده است :

«وَ کَذلِکَ أَوْحَیْنَا اِلَیْکَ رُوحاً مِنْ أَمْرِنَا مَا کُنْتَ تَدْرِی مَا الِکتَابُ وَ لاَ الاِیمانُ» (1)

ما اینچنین از رهگذر امرمان روحی به سوی تو وحی کردیم - که پیش از این نمی دانستی که کتاب و ایمان چیست.

در لسان کفّار قریش منابع مختلفی برایآموزش پیامبر قبل از بعثت نقل شده که قرآن گاهی به صورت تلویحی به آنها اشاره کرده است. از جمله سخنانی که در آن روزها گفته می شد و بعدها نیز در آثار مستشرقین به عنوان دستاویزی برای حمله به پیامبر مورد استفاده قرار گرفته و نویسندگانی هم در قالب روشنفکری همان مطالب موهوم و مغرضانه را بر قلم خود جاری نمودهاند، این است که پیامبر صلی الله علیه و آله و سلّم سخن خود را از سلمان پارسی، بِلعام رومی ، غلام عبداللّه خضرمی به نام جبریا یعیش و بَحیرای راهب و... گرفته است. (2) قرآن درباره برخی از این نسبتها

می فرماید :

«وَ لَقَدْ نَعْلَمُ أَنَّهُمْ یَقُولُونَ اِنَّمَا یُعَلِّمُهُ بَشَرٌ لِسَانُ الذَّی یُلْحِدُونَ اِلَیْهِ أَعْجَمی وَ هَذالِسَانٌ الذَّی یُلْحِدُونَ اِلَیْهِ أَعْجَمی وَ هَذا لِسَانٌ عَرَبِیٌّ مُبِینٌ» (3)

ما نیک می دانیم که آنان می گویند: جز این نیست که او را بشری آموخته است. زبان آن کس که تعلیم قرآن را به او می دهند عجمی است و این قرآن به زبان عربی روشن است.

در این آیه عدم ارتباط زبان عجمها، اعم از پارسی و هر زبان دیگری غیر از عربی با زبان عربی روشن و گویا، مبنای پاسخ قرآن به شبهه کسانی شده است که

1- . الشوری (42)/52.
2- . رجوع شود به بحارالانوار 18/199 و تفسیر کشّاف 2/635 ذیل آیه 103 از سوره نحل.
3- . النحل (16)/103.