معرفت نبی و امام صفحه 73

مشتقّاتش در قرآن کریم سیزده بار به کار رفته و تقریباً در همه موارد به معنای حفظ و منع است. به عنوان نمونه چند مورد نقل می شود :

«وَ اللّهُ یَعْصِمُکَ مِنَ النَّاسِ» (1)

و خداوند تو را از شرّ مردم حفظ می کند.

«مَا لَهُمْ مِنَ اللّهِ مِنْ عَاصِمٍ» (2)

آنها را هیچ چیزی نیست که از خدا حفظ کند.

«قُلْ مَنْ ذَا الذَّی یَعْصِمُکُمْ مِنَ اللّهِ اِنْ أَرادَ بِکُمْ سُوءً أَوْ أَرَادَ بِکُمْ رحمه» (3)

بگو: کیست آنکه شما را از خداوند نگه دارد اگر به شما اراده بدی کند یا اراده رحمت به شما نماید؟

بنابراین عصمت گوهری است که خداوند به فضل خویش به پیامبرش

می دهد تا در پناه آن ضمن دوری از گناه، بتواند مأموریت خطیرش را

به انجام رساند.

راغب اصفهانی می گوید: «عصمت انبیا به معنای حفظ خداوند است آنان را در مرحله اوّل به وسیله آنچه که از صفای باطن به آن مختص شدهاند، و سپس به آنچه که خداوند ایشان را در فضایل جسمی و نفسی برتری بخشیده است، و سپس به یاری رساندن و ثبوت قدمشان، و در پایان به فرو فرستادن سکینه و آرامش بر ایشان و به نگهداری دلهای آنان و به توفیقی که ایشان را داده است.» (4)

امام صادق علیه السلام معصوم را اینگونه تعریف می کند :

أَلْمَعْصُومُ هُوَ الْمُمْتَنِعُ مِنْ جَمِیعِ الَْمحَارِم. وَ قَدْ قَالَ اللّهُ تَبَارَکَ وَ تَعَالی: «وَ مَنْ یَعْتَصِمُ بِاللّهِ فَقَدْ هُدِیَ اِلی صِرَاطِ مُسْتَقِیمٍ» (5)

معصوم کسی است که توسّط خدا از همه گناهان حفظ می شود. و خدا فرموده است: «هرکس به حفظ الهی بپیوندد به یقین به راه راست هدایت شده است.»

1- . المائده(5)/67.
2- . یونس (10)/27.
3- . الاحزاب(33)/17.
4- . المفردات/337.
5- . بحارالانوار 25/194.