معرفت نبی و امام صفحه 92

که حّد ندارد. مثلاً می نویسند: سحر یا با تحدّی است یا نه. اگر بدون تحدّی باشد مشکلی ایجاد نمی کند. امّا اگر همراه با تحدّی بود، یا استدلال پیامبر دروغین در دعوتش به این تحدّی است یا نه ؛ اگر استدلال به تحّدی است، یا سامع می داند که دروغ می گوید یا نمی داند. اگر نمی داند، یا برای او منبّهی هست یا نیست. و اگر منبّهی نیست، قاعده لطف ایجاب می کند که خداوند مدّعی را رسوا نموده و مردم را از ضلالت و گمراهی باز دارد.

ملاحظه می نمایید که چه مقدّماتی پشت سر هم ردیف شده و در نهایت با ایجاب لطف بر خداوند سبحان کار خاتمه یافته است؛ با اینکه بساط برخی مدّعیان نبوّت و حتی الوهیّت سالیانی بس دراز گسترده بوده و هست و خداوند چنین بایدی را در حقّ مریدانشان عملی نکرده و نمی کند. در حالی که اگر بگوییم: پیامبر باید دارای آیه علم و قدرت وهبی الهی باشد، اساساً هیچگونه جایی برای طرح این احتمالات باقی نمی ماند. چرا که آیه و بینّه یعنی دلیل روشن و با وجود این دیگر جای هیچ انکاری برای نفوس پاک باقی نمی ماند.

واژه «بینّه» 19 بار و جمع آن «بیّنات» 52 بار در قرآن آمده و همه جا به معنای دلیل روشن و آشکار و بیشتر راجع به پیامبران و موضوع دعوت و آیات آنهاست. و در بعضی موارد نیز صفتِ کلمه «آیه» قرار گرفته است. چنانکه می فرماید :

«وَ لَقَدْ آتَیْنا مُوسَی تِسْعَ آیَاتٍ بَیِّناتٍ» (1)

همانا به موسی نه آیه آشکار دادیم.

در یک نگاه کلّی به آیات قرآن در این زمینه، پیوند میان دعوت پیامبران و ارائه آیه و بیّنه به چشم می خورد و قرآن روی این حقیقت پافشاری دارد که اوّلاً: «لَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلْنا بِالْبَیّنَاتِ وَ أَنْزَلْنَا مَعَهُمُ الْکِتَابَ وَ الْمِیزانَ» (2) : «ما فرستادگان خود را با

دلایل روشن فرستادیم و با آنها کتاب و میزان فرو فرستادیم.»

و ثانیاً: پیامبران هر یک به تناسب حوزه و محدوده مکانی و زمانی مأموریت