معرفت نبی و امام صفحه 94

تردید داشته و در این موارد از آنان دلیل مطالبه می کردند. یعنی معمولاً در اصل دعوت انبیا که تذکّر به معروف فطری است، چندان درخواست آیه و بیّنه نمی کردند، بلکه آنجا که سخن از انذار و امر و نهی و انتساب به خدا و این قبیل مسائل مطرح بوده، از ایشان مطالبه دلیل می شده است.

آیه و بیّنه و ارتباط آن با زمانه

ابن سِکّیت می گوید: به امام رضا علیه السلام عرض کردم: چرا خدای تعالی موسی بن عمران علیه السلام را با عصا و ید بیضا و ابزار و آلات و سحر، و حضرت عیسی علیه السلام را با ابزار طب، و محمّد صلی الله علیه و آله و سلّم را با کلام و خطبه ها مبعوث کرد؟ حضرت در جواب فرمود :

اِنَّ اللّهَ لَمَّا بَعَثَ مُوسَی علیه السلام کَانَ الْغَالِبُ عَلی أَهْلِ عَصْرِهِ السِّحْرَ. فَأَتَاهُمْ مِنْ عِنْدِ اللّهِ بِمَا لَمْ یَکُنْ فِی وُسْعِهمْ مِثْلُهُ وَ مَا أَبْطَلَ بِهِ سِحْرَهُمْ وَ أَثْبَتَ بِهِ الْحُجَّهَ عَلَیْهِمْ. وَ اِنَّ اللّهَ بَعَثَ عِیسَی علیه السلام فِی وَقْتٍ قَدْ ظَهَرَتْ فِیهِ الزّمَانَاتُ وَ احْتَاجَ النَّاسُ اِلی الطِّبّ، فَأتَاهُمْ مِنْ اللّهِ بِمَا لَمْ یَکُنْ عِنْدَهُمْ مِثْلُهُ وَ بَمَا أَحْیَی لَهُمُ الْمَوْتَی وَ أَبْرَأَ الأَکْمَهَ وَ الأَبْرَصَ بِاءِذْنِ اللّهِ وَ أَثْبَتَ بِهِ الْحُجَّهَ عَلَیْهِمْ.

وَ اِنَّ اللّهَ بَعَثَ مُحَمَّداً صلی الله علیه و آله و سلّم فِی وَقْتٍ کَانَ الْغَالِبُ عَلی أَهْلِ عَصْرِهِ الْخُطَبَ وَ الْکَلاَمَ - وَ أَظُنُّهُ قَالَ: الشِّعْرَ - فَأَتَاهُمْ مِنْ عِنْدِ اللّهِ مِن مَوَاعِظِهِ وَ حِکَمِهِ مَا أَبْطَلَ بِهِ قَوْلَهُمْ وَ أَثْبَتَ بِهِ الْحُجَّهَ عَلَیْهِمْ... (1)

آنگاه که خدای متعال حضرت موسی علیه السلام را مبعوث کرد، روش رایج و غالب میان مردم آن عصر سحر و جادو بود. از این رو خداوند - توسّط موسی برای ایشان - آیهای را ارائه فرمود که آنان توان ارائه مانند آن را نداشتند. و به حضرت موسی چیزی را داد که با آن سحر آنان را باطل نمود و حجّت خدا را بر آنها ثابت