اهل بیت علیهم السلام در تفاسیر اهل سنت جلد 2 صفحه 158

3. ویژگی های قرآن در کلام اهل بیت علیهم السلام

اشاره

یکی از ویژگی های بیانی قرآن کریم این است که بسیاری از معارف هدایت بخش خود را در قالب اصول و قواعد کلی عرضه نموده و بدین وسیله محورهای بنیادین و راه رسیدن به کمال را در اختیار آدمیان نهاده است. این ویژگی از یک سو متن قرآن را فراتر از زمان و مکان خاص قرار داده و از دیگر سو، راهیابی به فروعات و جزئیات آن را به تفسیر روشمند وانهاده است. این تشریح در گام نخست بر عهده پیامبر گرامی صلی الله علیه و آله و جانشینان راستین آن حضرت نهاده شد و در مرحله بعد نیز به تلاش، تدبر و اجتهاد روشمند مؤمنان و البته با بهره گیری از شیوه تعلیمی پیشوایان معصوم علیهم السلام موکول شده است.

امام صادق علیه السلام می فرماید:

«دستور اقامه نماز بر پیامبر صلی الله علیه و آله نازل شد، ولی کیفیت اقامه آن [تعداد رکعات نماز آن] مشخص نبود، تا اینکه پیامبر صلی الله علیه و آله خود این فرمان را برای مردم تشریح کرد.»(1)

اینک برخی از این خصوصیات را از نظر می گذرانیم:

الف) به کار گیری سبک خاص در بیان مطالب

قرآن در بیان مطالب و ابلاغ پیام های خود سبک ویژه ای را برگزیده است. بدین بیان که مجموعه مطالب و پیام های مربوط به یک موضوع را دریک آیه یا سوره یا در جزء معینی از قرآن به گونه ای متمرکز نیاورده است. از این رو، مطالب مربوط به یک موضوع مشخص را باید در لابه لای آیات سوره های متعدد کاوید و سپس به جمع بندی آنها پرداخت. از سوی دیگر، پاره ای از آیات قرآن با تکیه بر قراین - پیوسته یا ناپیوسته - به بیان مقاصد خود پرداخته اند که بدون آگاهی از این گونه قراین نمی توان به گونه ای صحیح، معانی مورد نظر این آیات را دریافت. در واقع تفسیر روشمند، راه را برای رسیدن به معارف قرآن - با توجه به این سبک ویژه - هموار می سازد.