اهل بیت علیهم السلام در تفاسیر اهل سنت جلد 2 صفحه 436

3. روایات «ضرب القرآن» مانند عن القاسم بن سلیمان عن الصادق علیه السلام: «ما ضرب رجل القرآن بعض ببعض الّا کفر»(1)که در مقام نفی تفسیر آیات با یکدیگر است.

با بررسی در موارد مذکور، به نظر می رسد هیچ یک از مستندات ناقدان تفسیر قرآن به قرآن، کامل و قابل قبول نمی باشد؛ زیرا توقیفی بودن فهم آیات، به دلیل اهمیت تدبّر در قرآن و سنّت عملی معصومین علیهم السلام در آموزش چگونگی تفسیر آیات با یکدیگر، نادرست است. از سوی دیگر روایت «من خوطب به» هم در صورت صحت سند، در مقام بیان مراحلی از معرفت درونی آیات است که مخصوص معصومین علیهم السلام است.(2) همچنین روایات نهی از تفسیر قرآن، آن چنان که در بخش قبلی گذشت، نهی از طریق نادرست تفسیر است.(3)

دیگر آنکه آیات متشابه در قرآن نیز هیچ گاه سبب عدم حجیت دیگر آیات نمی شود، بلکه فهم آنها به کمک دیگر آیات محکم و عمل معصومین علیهم السلام بر آنها، میسر خواهد بود. بنابراین حجیت ظاهر قرآن، هرگز مورد انکار نبوده وگرنه سبب تعطیلی قرآن می گشت.

احتمال تحریف هم، زعمی نادرست است که به دلایل خاص خود نفی شده و محققان بزرگ شیعه آن را منتفی دانسته اند.(4) از طرف دیگر روایات «ضرب القرآن» هم از نظر سند و متن کامل نیست، زیرا در سند آن قاسم بن سلیمان است که در رجال توثیق نشده است(5) و در صورت صحت سند، مربوط به خلط بین آیات و تأویل برخی از متشابهات به روش غیرصحیح یا ارجاع آیات به منظور بیان اختلاف و تضاد بین آنهاست.(6) علامه مجلسی این روایت را حمل بر کوبیدن آیات بر یکدیگر یا به هم زدن آن می داند.(7)

1- (1) الکافی، ج 2، ص 632؛ بحارالانوار، ج 89، ص 39.
2- (2) کفایه الاصول، ج 2، ص 59 و مؤدب، مقاله: معصومان و فهم ویژه آنان، مقالات و بررسی ها، ش 74.
3- (3) المیزان، ج 3، ص 78.
4- (4) خویی، البیان، ص 207.
5- (5) خویی، معجم رجال الحدیث، ج 14، ص 20 (قاسم بن سلیمان).
6- (6) عمید زنجانی، مبانی و روش های تفسیری، ص 367؛ رضایی، درسنامه روش ها، ص 67.
7- (7) بحارالانوار، ج 89، ص 39.