اهل بیت علیهم السلام در تفاسیر اهل سنت جلد 2 صفحه 50

ز) (بِوالِدَیْهِ إِحْساناً)1 به قرائت عامه و «حسناً» به قرائت علی علیه السلام.(1)

نقد و بررسی

در مجموع می توان نکات زیر را در نقد اقوال ذکر شده بیان کرد:

1. برخی نویسندگان سعی کرده اند تا از بعضی از این قرائت های شاذ، دفاع کنند؛ ولی مصحف امام علی علیه السلام جز در موارد تفسیر، از نزول، تأویل و ترتیب نزول، تفاوتی با مصحف عثمانی نداشت که در این باره مفصل سخن گفتیم.

2. قرائت های منسوب به امام علی علیه السلام غیر متواتر و شاذند و جز آنچه از طریق قاریان مشهور و معتبر، مخصوصاً از طریق حفص از عاصم به ما رسیده، مقبول نیستند.

3. از آثار تاریخی بر می آید که امام علی علیه السلام در یکسان سازی مصاحف، با عثمان موافق بود و هیچ عکس العمل منفی در این خصوص نشان نداد.

4. همه قرائت های شاذی که ابن جنی به آن حضرت نسبت داده شصت قرائت است که شاذ بودنشان یا از جهت مخالفت با رسم الخط عثمانی است یا از جهت ضعف سند است که هیچ کدام به قوت قرائت های سبع نمی رسد؛ مثلاً صاحب مبانی در مقدمتان، قرائت «والعصر و نوائب الدهر» را باطل دانسته است و از یحیی بن آدم به نقل از ابوبکر بن عیاش نقل می کند که عاصم به من گفت: «جز سلمی، کسی بر من قرائت نکرده و او نیز بر امام علی علیه السلام قرائت کرده است و من از نزد ابوعبدالرحمن برمی گشتم و بر زر بن حبیش عرضه می کردم و زر هم بر ابن مسعود قرائت کرده بود». سپس ابوبکر گفت که به عاصم گفتم: من قرآن را از طریق موثقی دریافت کردم ابوعبدالرحمن از علی علیه السلام روایت کرد (وَ الْعَصْرِ * إِنَّ الْإِنْسانَ لَفِی خُسْرٍ) به شهادت عاصم بر ابوعبدالرحمن و روایت ابوعبدالرحمن، هر روایتی را در قرائت از علی علیه السلام نسخ می کند، چرا که او نزد علی علیه السلام جایگاه خاصی داشت.

سپس صاحب مبانی می گوید: «راوی قرائت «والعصر و نوائب الدهر» دروغ گفته یا فراموش کرده است».(2)