اهل بیت علیهم السلام در تفاسیر اهل سنت جلد 3 صفحه 326

اولی الامر و چگونگی اطاعت از آنان مطرح شده و به دست ما رسیده است، اما سایر احادیث، در بر دارنده دیدگاه های صحابه یا تابعین می باشد. پس از بررسی متون روایات و توجه به قراین و شواهد، تنها می توان همان دسته از روایات را که از رسول خدا صلی الله علیه و آله است، مورد تأیید قرار داد و آنها را موافق قرآن و سایر احادیث در این زمینه دانست.

3. آیه اکمال

اشاره

یکی از آیاتی که بر ولایت علی علیه السلام دلالت دارد، آیه اکمال است. آنچه در مورد این آیه اهمیت ویژه ای دارد جایگاه نزول آن است.

جای شگفتی نیست که مسلمانان در مورد نخسین آیاتی که بر رسول الله صلی الله علیه وآله و سلم نازل شد، اختلاف نمایند، به همین دلیل سیوطی در این باره چهار قول نقل می کند: سوره اقراء، سوره مدثر، سوره الفاتحه، یا آیه بسم الله الرحمن الرحیم.(1)

اما شگفت اینجاست که مسلمانان در تعیین آخرین سوره یا آیه نازل شده نیز اختلاف کرده اند؛ در حالی که در آن هنگام، یعنی در سال های آخر عمر پیامبر صلی الله علیه و آله وسلم مسلمانان دارای دولتی بودند و امتی را گرد پیامبر صلی الله علیه و آله وسلم تشکیل داده بودند، و پیامبر صلی الله علیه و آله وسلم نیز اعلان کرده بود که به زودی از میان آنان خواهد رفت.

پیامبر صلی الله علیه و آله وسلم آخرین حج خویش (حجه الوداع) را با مسلمانان به جای آورد و مدتی پیش از رحلتش در بستر بیماری بود و مسلمانان و پیامبر صلی الله علیه و آله وسلم با یکدیگر وداع می کردند، پس چگونه است که در تعیین آخرین آیه یا سوره نازل شده بر پیامبر صلی الله علیه و آله وسلم اختلاف کردند؟!

پاسخ این است که در تعیین نخستین سوره یا آیه نازل شده بر پیامبر صلی الله علیه و آله وسلم غرض های شخصی و سیاسی دخالت نداشت، بلکه چنانکه خواهیم دید، مسئله برعکس بود.