دلایل عصمت امام از دیدگاه عقل و نقل صفحه 107

فصل اول: عصمت و اختیار

مسئله عصمت و اختیار یکی از مسائلی است که همواره در بحث عصمت مورد توجه قرار گرفته است و اندیشه را به خود مشغول می‌سازد. گاهی در یک نگاه سطحی گمان می شود که عصمت، اراده و اختیار را از انسان معصوم می‌گیرد و به انجام دادن امور پسندیده مجبور می کند. در چنین نگاهی، عصمت انسان‌های معصوم به خود آنها مربوط نمی شود و در واقع، به خداوند استناد دارد. ازاین‌رو، برخی معتقد شده اند میان عصمت و اختیار نمی توان جمع کرد.

اینکه قرار گرفتن در چنین عقیده ای و جبری پنداشتن عصمت به چه دلیل است، به بحثی مستقل نیاز دارد، اما به‌طور خلاصه می توان «بشر بودن انسان‌های معصوم» را از یک سو و «برخورداری از قوای فطری و غریزی شهوت و غضب» را از سوی دیگر، از عوامل چنین اندیشه ای دانست.(1)

1- درباره منشأ جبری دانستن عصمت و پیامدهای جبری انگاشتن آن، ر. ک: پژوهشی در عصمت معصومان، صص۴٣ - ۵٣؛ امامت در بینش اسلامی، ص٢١٧.