دلایل عصمت امام از دیدگاه عقل و نقل صفحه 109

استثنای «مخلَصین» . این حالت بر مقام والای آنها دلالت دارد. درحالی‌که اگر اراده و اختیاری برای کسب این مقام والا نداشتند، آیا تکریم و تجلیل آنها در این حد معنا داشت؟ !

ب) خداوند، تقواپیشگی را از همه مؤمنان خواسته است. از طرفی، بالاترین درجه تقوا، عصمت است. حال اگر قرارگرفتن در این درجه، از روی اراده و اختیار نیست پس چرا به قرار گرفتن در تقوا، به ویژه در بالاترین درجه آن دستور داده شده است. مهم‌تر اینکه آیا پیامد چنین تفکری درباره عصمت، سستی افراد جامعه نیست؟ !

به نظر می رسد انحرافی که در این‌باره شکل گرفته، معلول روشن نبودن ریشه و منشأ عصمت است. در مباحث پیشین درباره منشأ عصمت سخن گفتیم و بیان کردیم که عصمت در آگاهی و شناخت انسان ریشه دارد و رسیدن به این درجه، معلول نوعی علم و آگاهی است. از همین رو، اندیشمندان شیعی(1)بر اختیار و قدرت انسان معصوم تأکید داشته و آن را در بحث عصمت مد نظر قرار داده اند.

شهید مطهری می نویسد:

عصمت از گناه، ناشی از کمال ایمان و شدت تقواست. ضرورتی ندارد برای اینکه انسان به حد «مصونیت» و «معصومیت» از گناه برسد، یک نیروی خارجی جبراً او را از گناه باز دارد یا شخص معصوم به حسب سرشت و ساختمان، ناتوان باشد. اگر انسان، قدرت بر گناه نداشته باشد یا قوه ای

1- برای نمونه ر. ک: النکت الاعتقادیه، ص٣٧؛ تلخیص المحصل، ص۵٢۵؛ انوار الملکوت فی‌شرح الیاقوت، ص١٩۵؛ الباب الحادی عشر مع شرحیه، ص٣٧.