دلایل عصمت امام از دیدگاه عقل و نقل صفحه 110

جبری همواره جلوگیر او از گناه باشد، گناه نکردن او برایش کمالی شمرده نمی‌شود؛ زیرا او مانند انسانی است که در یک زندان حبس شده است و قادر به خلافکاری نیست. نمی‌توان خلاف نکردن چنین انسانی را به حساب درستی و امانت او گذاشت.(1)

افزون بر این، اگر عصمت امری جبری باشد، معقول نیست که خداوند حکیم، انسان معصوم را مخاطب قرار دهد و او را از برخی امور نهی کند؛ زیرا از یک‌سو، همه انسان‌ها مخاطب خداوند بوده و مکلف شده اند و از سوی دیگر، فرض بر این است که انسان معصوم به صورت جبری، گناه نمی کند. در چنین حالتی، نهی کردن او چه معنایی دارد؟ !

قرآن کریم، منحرف نشدن پیامبران را، امری اختیاری می داند. برای نمونه به دو آیه زیر توجه کنیم:

خداوند می‌فرماید:

( وَ اجْتَبَیْناهُمْ وَ هَدَیْناهُمْ إِلی صِراطٍ مُسْتَقِیمٍ * ذلِکَ هُدَی اللهِ یَهْدِی بِهِ مَنْ یَشاءُ مِنْ عِبادِهِ وَ لَوْ أَشْرَکُوا لَحَبِطَ عَنْهُمْ ما کانُوا یَعْمَلُونَ) (انعام: ٨٧ و ٨٨)

و آنان را برگزیدیم و به راه راست هدایت کردیم این هدایت خداست که هر کس از بندگان خود را بخواهد با آن راهنمایی می‌کند و اگر مشرک شوند، آنچه از اعمال نیک انجام داده‌اند نابود می‌گردد [و نتیجه‌ای از آن نمی‌گیرند].

با توجه به این آیه، اگر امکان شرک و خروج از توحید برای آنها امکان نداشت، بیان کردن آن از سوی خداوند حکیم کاملاً بی معنا بود.

1- ر. ک: وحی و نبوت، ص١٣. با اندکی تصرف