دلایل عصمت امام از دیدگاه عقل و نقل صفحه 113

چیستی عدالت

عدالت در لغت به معنای قرار دادن هر چیزی در جایگاه آن است. درباره تعریف عدالت و بیان معنای اصطلاحی آن، دیدگاه‌های مختلفی بیان شده است که در اینجا فقط به مشهورترین آنها اشاره می کنیم. در این نگاه، عدالت عبارت است از «ملکه یا هیئت پایدار یا حالت یا کیفیتی درونی که انسان را به سوی اطاعت خداوند متعال با انجام دادن واجبات و ترک محرمات برمی انگیزاند» .

درباره این تعریف به چند نکته باید توجه داشت:

- انسان عادل، انسانی است که اعمال او در مسیر شرع و همراه با استقامت است و مرتکب ظلم نمی شود.

- استقامت عادل، لزوماً استقامت همیشگی نیست؛ زیرا آنچه عدالت شخص را بر هم می زند، انجام دادن گناه کبیره و اصرار بر گناه صغیره است.

- صادر نشدن گناه از عادل لزوماً به این معنا نیست که هیچ انگیزه ای برای ارتکاب گناه ندارد؛ زیرا ممکن است انگیزه گناه را داشته باشد، اما عوامل مختلفی، مانع صدور گناه شود. بنابراین، وجود ملکه عدالت، مانع ارتکاب گناه است، نه مانع انگیزه گناه. به تعبیر دیگر، صدور گناه از انسان عادل ممتنع نیست.

تفاوت‌های عصمت و عدالت

اشاره

عصمت و عدالت دو مفهوم کاملاً مستقل و متمایز از هم اند و این‌گونه نیست که از نظر معنایی همانند باشند. با اینکه هم عصمت و هم