دلایل عصمت امام از دیدگاه عقل و نقل صفحه 119

است، پا را فراتر بنهد، عصیان کرده است و گرفتار عذاب الهی خواهد شد.

اما دقت در کاربردهای واژه گناه نشان می دهد که گناه دارای مراتب مختلفی است و این‌گونه نیست که همواره ملازم با تجاوز از حدود الهی و قرار گرفتن در عذاب باشد. به نظر می رسد می‌توان به واژه گناه دو نگاه داشت:

1-نگاهی متعارف و عام

در این نگاه، در صورتی که رفتارها و عملکردهای انسان مخالف اوامر و نواهی خداوند باشد، گناه تحقّق یافته است. چنین گناهی به توبه و استغفار نیاز دارد.

2-نگاهی خاص

وقتی انسان به جایگاه رفیع خداوند متعال و عظمت مطلق او نظر می کند و اعمال و رفتار خویش را با آن جایگاه عظیم می سنجد، خود را گناهکار می بیند. اما گناهکار بودن انسان در این نگاه، به معنای ترک خواسته های خداوند و التزام نداشتن به آنها نیست تا با مقام عصمت در تعارض باشد، بلکه عظمت مقام پروردگار به اندازه ای است که اگر انسان تمام وقت خود را عبادت و بندگی کند باز هم نمی تواند به نهایت آن عظمت دست یابد؛ زیرا کسی که در دنیای مادی زندگی می کند برای استمرار حیات خود باید به برخی امور که اسباب و علل بقای حیات دنیوی‌اند، توجه داشته باشد. پیامبر و امام نیز از این مسئله مستثنا نیستند و همچون سایر انسان‌ها باید به برخی امور دنیوی مشغول شوند. اما از