دلایل عصمت امام از دیدگاه عقل و نقل صفحه 14

١. «انسان بودن» در معنای لغوی امام شرط نشده است؛ یعنی چیزی که مورد پیروی قرار می‌گیرد و از او با عنوان «امام» یاد می شود، می تواند انسان یا چیزی غیر از انسان باشد. بر این اساس، امام در معنای لغوی، اعمّ از انسان و غیر انسان است. نمونه های زیر، مصادیق مختلف این واژه را بیان می کنند:

الف) مصادیق انسانی: «پیامبر» نسبت به امت، «دانشمند» نسبت به پیروان فکری او، «امام» نسبت به مأموم در نماز جماعت، «فرمانده سپاه» نسبت به سربازان، «راهنمای مسافران» ، «ساربان شتران» و. . . همگی از مصادیق انسانی امام به معنای لغوی اند.

ب) مصادیق غیر انسانی: «قرآن» نسبت به مسلمانان، «کتابی» که خوانده شده و از آن پیروی می شود، «چوب» و «ریسمانی» که بنّا برای منحرف‌نشدن بنا از آن استفاده می کند، «راهی» که انسان در آن قدم می‌گذارد و. . . از مصادیق غیر بشری امام به معنای لغوی اند.

امامت در همه موارد یاد شده وجود دارد با این تفاوت که امامت برخی از آنها، آگاهانه و از روی شعور است و می توان آنها را مصادیق بشری واژه امام دانست، ولی در برخی دیگر، آگاهانه نیست و قراردادی و غیر بشری است.

٢. «حق بودن» در معنای لغوی امام ملاحظه نشده است؛ یعنی این‌گونه نیست که واژه امام، لزوماً در امام حق، عادل و نیکوکار به کار رود. این لفظ می‌تواند عنوان شخصی فاسق و تبهکار باشد که دیگران از او پیروی و اطاعت می‌کنند درحالی‌که او مردم را به مقصود ارزشمندی، رهبری نمی کند. بنابراین، امام در معنای لغوی خود، اعم از امام حق و