- دیباچه 1
- مقدمه 3
- اشاره 6
- 1-عقاید 6
- بخش های دین 6
- 2-اخلاق 6
- اشاره 6
- مباحث مقدماتی 6
- 3-احکام عملی 7
- دانش ناظر به اعتقادات دینی 7
- 1-روش عقلی 8
- روش استدلال در دانش اعتقادات 8
- اشاره 8
- 2-روش نقلی 9
- 3-روش تلفیقی 9
- دانش اعتقادات و مسئله امامت 10
- اشاره 11
- بخش اول: کلیات 11
- اشاره 12
- فصل اول: حقیقت امامت از منظر شیعه و اهل سنت 12
- معنای لغوی امام و امامت 13
- معنای اصطلاحی امام و امامت 15
- اشاره 15
- تعریف متکلمان اهل سنت 16
- تعریف متکلمان شیعه 16
- نقطه مشترک تعاریف 17
- منشأ اختلاف 17
- 2-اختلافنظر مفهومی و مصداقی 18
- 1-اتفاقنظر مفهومی و اختلافنظر مصداقی 18
- اشاره 18
- جهات اختلاف 18
- دو رویکرد متمایز درباره حقیقت و چیستی امامت 19
- ضرورت وجود امام 20
- اشاره 20
- ضرورت وجود امام از نظر اهل سنت 20
- ضرورت وجود امام از نظر شیعه 21
- نظر اهل سنت 22
- اشاره 22
- امامت، از اصول یا از فروع؟ 22
- نظر شیعه امامیه 24
- امامت، لطفی از جانب خداوند 25
- جنبههای دیگری از امامت در برداشت شیعی 25
- اشاره 25
- امامت، مقامی الهی و استمرار همه وظایف نبوت به جز دریافت وحی 26
- اشاره 26
- 2-تفسیر و تبیین آیات 27
- 1-دریافت، حفظ و ابلاغ وحی 27
- 3-قضاوت 28
- 4-ریاست عمومی 28
- تعیین امام به دست خداوند 31
- امامت، خواستار ویژگی هایی خاص 32
- حقیقت امامت در کلام علامه طباطبایی 33
- حقیقت امام و امامت در سنت مکتوب 34
- اشاره 38
- فصل دوم: معنا و حقیقت عصمت 38
- معنای لغوی عصمت 39
- اشاره 39
- واژه عصمت در قرآن 41
- معنای اصطلاحی عصمت 41
- اشاره 41
- لطف خداوند 42
- ملکه نفسانی 44
- نیافریدن گناه در انسان 45
- خاستگاه عصمت 45
- اشاره 45
- فقط توانایی بر انجام دادن طاعت 45
- عصمت، ریشه در شناخت و آگاهی 46
- ریشه عصمت در کلام علامه طباطبایی 49
- ریشه عصمت در کلام شهید مطهری 50
- ریشه عصمت در کلام علامه عسکری 52
- فصل سوم: انواع عصمت 53
- اشاره 53
- اول: عصمت عملی و رفتاری 54
- دوم: عصمت علمی و بینشی 56
- سوم: عصمت خَلقی و خُلقی 58
- انواع عصمت در کلام امام علی (ع) 58
- اشاره 60
- بخش دوم: چرا امام باید معصوم باشد؟ 60
- اشاره 61
- فصل اول: دلایل عقلی عصمت امام 61
- اول: معصوم نبودن امام، یعنی اجتماع دو امر متضاد 64
- دوم: معصوم نبودن امام، یعنی نیاز به بی نهایت امام در زمان واحد 65
- سوم: وجوب حفظ شریعت اسلامی 68
- اشاره 71
- فصل دوم: دلایل نقلی عصمت امام 71
- قرآن و مسئله عصمت امام 72
- اول: آیه عهد الهی 72
- اشاره 72
- اشاره 72
- اشاره 76
- استدلال استادِ علامه طباطبایی 76
- اشاره 77
- نکاتی درباره آیه 77
- دیدگاه اهل سنت 78
- دیدگاه شیعه 81
- اولوا الأمر چه کسانیاند؟ 83
- منابع اهل سنت 83
- سوم: آیه صادقین 84
- اشاره 84
- مقام اول 84
- مقام دوم 86
- منابع اهل سنت 86
- منابع شیعی 87
- مقصود از اهل بیت 88
- منابع شیعه 88
- اشاره 88
- چهارم: آیه تطهیر 88
- آیه تطهیر در مصادر اهل سنت 92
- شمول آیه تطهیر نسبت به دیگر امامان 95
- عصمت امام در روایات 96
- اشاره 96
- 1-اشاره به عصمت اهل بیت به طور مشخّص 97
- الف) حدیث ثقلین 97
- ب) حدیث سفینه 100
- ج) حدیث نجوم 102
- ٢. اشاره به لزوم عصمت امام به طور کلّی 104
- اشاره 106
- بخش سوم: نسبت مفهوم عصمت با برخی مفاهیم دیگر 106
- فصل اول: عصمت و اختیار 107
- اشاره 112
- فصل دوم: عصمت و عدالت 112
- تفاوتهای عصمت و عدالت 113
- چیستی عدالت 113
- اشاره 113
- 2- از نظر بُعد معرفتی و شناختی 114
- 1-از نظر رتبه و درجه 114
- 3-گستردگی متعلّق 114
- اشاره 116
- فصل سوم: عصمت و استغفار 116
- 1-استغفار پیامبران 116
- 2-استغفار امامان 117
- دقت نظر در معنا و انواع گناه 118
- اشاره 118
- 1-نگاهی متعارف و عام 119
- 2-نگاهی خاص 119
- علامه مجلسی 121
- پاسخ برخی از اندیشمندان شیعه 121
- علامه طباطبایی 123
- علی بن عیسی اربلی 124
- خواجه نصیر الدین طوسی 124
- فصل چهارم: انحصاری نبودن عصمت 127
- اشاره 131
- بخش چهارم: خردهگیری هایی بر لزوم عصمت 131
- امکان عصمت، آری یا نه؟ 132
- اشاره 132
- پاسخ 133
- عصمت، عقیده ای ریشه دار در عقل و نقل، نه ساخته شیعه 136
- اشاره 136
- پاسخ 136
- اشاره 138
- باور عصمت و نسبت دادن آن به هشام بن حکم 138
- پاسخ 139
- روایت اول 140
- روایت دوم 141
- کج فهمی از کلام امام علی (ع) 142
- اشاره 142
- پاسخ 143
- سخن پایانی: تأثیر عصمت در الگو بودن امام برای افراد جامعه 148
- اشاره 148
- 1-بُعد علمی 150
- اشاره 151
- 2-بُعد عملی 151
- اشاره 153
- تقویت شناخت عقلی بشر و متوقف شدن خطا 153
- نمونه هایی از فواید علمی و رفتاری معصوم 153
- مرجعی برای فهم گزاره های عقلگریز و خروج از سردرگمی 154
- برپایی نظام اجتماعی و تحقّق عدالت 155
- برطرف شدن تزلزل در رفتار 155
- پرورش و تسهیل در پیمودن درجات کمال 156
- حفظ شریعت و آگاهی از دین تحریف نشده 157
- لزوم آگاهی از عواقب خاص رفتارها 157
- کتابنامه 160
تبیین امام، آموزه ای باشد برای هشام تا با آن پاسخ پرسشگران را بدهد همانگونه که پاسخ حسین أشقر را داد.
روایت دوم
محمد بن ابیعمیر می گوید:
در مدتی که همدم هشام بن حکم بودم سخنی سودمندتر از این سخن نشنیدم که درباره عصمت امام گفت. روزی از او پرسیدم: «آیا امام معصوم است؟» گفت: «بلی» . گفتم: «حقیقت چیست؟ با چه چیزی میتوان عصمت را شناخت؟» پاسخ داد: «منشأ تمامی گناهان چهار چیز است و منشأ پنجمی ندارد: حرص، حسد، خشم و خواهشهای نفسانی که هیچیک از اینها در امام وجود ندارد. شایسته نیست که امام بر مال دنیا حریص باشد؛ زیرا منشأ حرص تهیدستی است و حال آنکه همه عالم در اختیار اوست و او خزانهدار مسلمانان است. پس به چه دلیل حرص بورزد؟ امام حسود نیست؛ زیرا انسان به کسی حسادت میکند که مقامی بالاتر از او داشته باشد و مقامی بالاتر از امامت نیست. پس چگونه به کسانی که پایینتر از اویند، حسادت کند؟ سزاوار نیست که امام برای امور دنیوی خشمگین شود، مگر اینکه خشمش برای خداوند باشد؛ چون خداوند او را موظف کرده است که حدود او را اجرا کند و نکوهش هیچ ملامتگری، او را از انجام دادن وظیفهاش باز ندارد و بر خلاف دستورهای دینی با کسی مهربانی نکند تا حدود الهی را اجرا کند. شایسته نیست که
امام از هوای نفس خویش پیروی کند و دنیا را بر آخرت ترجیح دهد؛ زیرا خداوند دوستی آخرت را در دل او قرار داده است، همانطوری که