مسئله وحی و پاسخ به شبهات آن صفحه 101

وجود دارد؛ همین گونه است مراتب نازل آن در رؤیای صادقه. خواب های راستین نیز مطابق ارزش انسان ها و ارتباط آنان با عالم معنا متفاوت خواهد بود؛ بنابراین رؤیاها مراتب مختلفی در رسیدن به حقایق، ارشاد و هدایت افراد دارند و برخی نازل تر و برخی قوی ترند. (1)

یادآوری می شود که این خواب ها برای هر کسی به دست نمی آیند؛ بلکه افراد با توجه به مراتب ایمانی و درجات معرفتی خود از خواب، هدایت لازم را دریافت می کنند؛ یعنی افرادی که شایستگی خاصی دارند خداوند روزنه هایی برای هدایت آنان می گشاید؛ به همین جهت در روایتی امام صادق (علیه السلام) می فرماید:« رأی المؤمن ورؤیاه فی آخر الزمان علی سبعین جزء من اجزاء النبوّه»؛ (2) رأی و رؤیای مؤمن جزئی از هفتاد جزء نبوت است.

این روایت مؤمن بودن را در رأی و رؤیا اثرگذار و شرط مهمی می داند؛ یعنی استفاده از دیدگاه مؤمن و مشورت با افراد مؤمن مانند خواب او جنبه هدایتی و ارشادی دارد و این تنها به دلیل ویژگی خاص و شایستگی ایمانی او است که خواب و رأی او به حال افراد و جامعه سودمند است.

رؤیا و پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله)

درباره نبوت پیامبر اسلام نیز مسئله رؤیای صادقه از اهمیت خاصی برخوردار است. وی نیز مانند دیگر پیامبران این ویژگی را داشت. نخستین جرقه ها و نشانه های وحی برای رسول خدا خواب های راستین او بوده است. آن حضرت از همین طریق پیش از نزول جبرئیل متوجه شد مسئله مهمی مانند نبوت در جریان