مسئله وحی و پاسخ به شبهات آن صفحه 154

دلایل عقلی و نقلی فراوانی وجود دارد که دیدگاه قائلین به خطای در وحی و برخی خاورشناسان را نقد کرده اند که در این جا به آنها اشاره می شود:

دلایل سلامت و خطاناپذیری وحی

1- دلایل عقلی

الف) وحی و علم حضوری

معرفت وحیانی از سنخ علم حصولی نیست تا خطا در آن راه داشته باشد؛ بلکه از نوع علم حضوری است و پیامبر (صلی الله علیه و آله) با همه وجود و همه مشاعر، وحی را با روح ملکوتی خود، خارج از حواس مادی درمی یابد.

احتمال خطا از دو راه ممکن است: خطا در اندیشه و خطای حسی؛ اما وحی از راه دیگری دریافت می شود، و آن با قلب و روح پیامبر است که نه تفکر و اندیشه شخصی در ایجاد آن دخالت دارد و نه از قبیل حس یا دیدن است که خطای حسی در آن راه یابد؛ بلکه دریافت حضوری است (1) و در علم حضوری اشتباه و خطا نیست.

افزون بر آن پیامبران در تبلیغ شرایع دین باید از هر جهت معصوم باشند تا شریعت الهی را بدون خطا و اشتباه به مردم برسانند. یکی از انواع عصمت، عصمت در خطا و نسیان است که همه انبیا از آن برخوردار بوده اند. (2)

ب) قاعده لطف

قاعده لطف یکی از دلایل خطاناپذیری وحی است؛ بدین معنا که بر خداوند