مسئله وحی و پاسخ به شبهات آن صفحه 51

فأنت اذن ثابت مستمرّ لاشک فی ذلک وبدنک واجزائه لیس ثابتاً مستمراً بل هو ابداً فی التحلل والانتقاص؛ تو خود بدون تردید ثابت و مستمر هستی؛ در حالی که بدن و اعضای ظاهری ثابت نیست و همیشه در حال تحلیل و نقصان است. (1)

ب) خودآگاهی انسان

برهان دیگر علم حضوری و خودآگاهی انسان است که انسان با علم حضوری وجود حقیقی و ذات خویش را درک می کند. هر انسانی حقایق و هستی های خارجی را از راه حواس گوناگون می فهمد؛ ولی اگر در وجود خویش تأمل کند بدون توجه به اعضای خود مانند دست و پا درمی یابد که در وجود او حقیقتی هست که آن را بی واسطه و مستقیم می یابد. این حقیقت که منشأ ادراکات و احساسات مختلف است «نفس یا روح» نام دارد و اصل ذات و شخصیت انسان نیز همین است.

ابن سینا از آن با نام «هواء طلق» (انسان معلّق در هستی و فضا) تعبیر می کند. (2) این شبیه عبارت دکارت است: «من فکر می کنم پس هستم».

به تعبیر دیگر، هر انسانی می تواند خود را از بند جسم و پیوستگی های جسمانی رها سازد یا از آن غافل شود؛ ولی هرگز نمی تواند خود را از نفس خویش و خویشتن خود رها کند یا لحظه ای از آن غافل شود یا در اصل وجود آن تردید کند.