انسان از مرگ تا برزخ صفحه 257

کنون نار برزخ همه صبح و شام

بر آنان همی عرض گردد مدام

چون وقت قیامت بیاید فرا(405)

خطاب آید انسان ز یکتا خدا

که فرعونیان را به روز حساب

چشانیدشان خود اشد عذاب

امام صادق علیه السلام در این باره فرموده : عذاب صبح و شام قبل از روز قیامت است ؛ زیرا آتش قیامت صبح و شام ندارد. سپس فرمود: اگر آنها در قیامت ، تنها صبح و شام در آتش دوزخ عذاب شوند در میان این دو ئقت باید سعادت مند باشند در حالی که چنین نیست . این عذاب مربوط به برزخ است که پیش از قیامت بر آنان عرضه می شود، آیا سخن خدا را (بعد از این جمله ) نشنیده ای که می فرماید: ((هنگامی که قیامت بر پا شود فرمان داده می شود، آل فرعون را در اشد عذاب وارد کنید.))(406)

در این حدیث امام می فرماید: آتش دوزخ جاودانه است و صبح و شام ندارد، آن چه که مجازاتش صبح و شام دارد عالم برزخ است .

در حدیثی از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم وارد شده است که : هنگامی که یکی از شما از دنیا می رود جایگاه او را هر صبح و شام به

او نشان می دهند، اگر بهشتی باشد جایگاهش را در بهشت و اگر دوزخی باشد جایگاهی را در آتش ، به او نشان می دهند و می گویند: این جایگاه تو در روز قیامت است .