از احتضار تا عالم قبر صفحه 81

صَلَوَاتُ اللهِ عَلَیهِمْ أئِمَّهً اللَّهُمَّ إِنِّی رَضِیتُ بِهِمْ أئِمَّهً فَارْضَنِی لَه_ُمْ إِنَّک عَلی کلِّ شَی ءٍ قَدِیرٌ. (1)

قرائت «قل هوالله احد» پس از هر نماز

از رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم نقل شده است که فرمودند:

فَمَنْ تَعَاهَدَ قِرَاءَتَهَا بَعْدَ کُلِّ صَلَاهٍ... وَ لا یَذُوقُ سَکرَاتِ الْم_َوْتِ؛ (2)کسی که قرائت سوره «قل هو الله احد» را بعد از هر نماز ترک نکند، یکی از آثار آن این است که طعم سکرات و سختی های هنگام مرگ را نمی چشد.

روزه ماه رجب به هر مقدار

از امام صادق علیه السلام روایت شده است که روزه یک روز ماه رجب از شدت سکرات و هول بعد از مرگ و عذاب قبر ایمن می دارد. (3)

وظایف ما به هنگام مرگ دیگران

انسان در رابطه با مرگ و مهیا شدن برای آن، وظایفی نسبت به خودش دارد و وظایفی نسبت به دیگران. اما وظایف انسان در ارتباط با مهیا ساختن دیگران برای ورود به عالم دیگر اموری است که برخی واجب و برخی مستحب است:

ص 106

1- مفاتیح الجنان؛ تعقیبات مشترک.
2- المجتنی، ص25؛ بحارالانوار، ج89، ص361.
3- مَنْ صَامَ یَوْماً مِنْ آخِرِ هَذَا الشَّهْرِ کَانَ ذَلِکَ أَمَاناً مِنْ شِدَّهِ سَکَرَاتِ الْمَوْتِ وَ أَمَاناً لَهُ مِنْ هَوْلِ الْمُطَّلَعِ وَ عَذَابِ الْقَبْرِ. الامالی للصدوق، ص15؛ بحارالانوار، ج94، ص33.

رو به قبله خوابانیدن محتضر

از وظایف واجب ما نسبت به کسی که در حال احتضار و جان دادن است، این است که او را به قبله بخوابانیم،به طوری که کف پاها به سوی قبله باشد. البته این در صورت امکان است.

فلسفه این کار در حدیثی این گونه بیان شده است: پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم به عیادت کسی رفتند که در حال مرگ بود و رو به قبله هم نبود. حضرت فرمود: او را رو به قبله بخوابانید.«وَجِّهُوهُ إِلَی الْقِبْلَهِ فَإِنَّکمْ إِذَا فَعَلْتُمْ ذَلِک أقْبَلَتْ عَلَیهِ الْم_َلَائِکهُ وَ أقْبَلَ اللهُ عَلَیهِ فَلَمْ یَزَلْ کذَلِک حَتَّی یُقْبَضَ؛ (1)او را به سوی قبله قرار دهید.هرگاه چنین کردید، خداوند و ملائکه به او رویآورند و همواره چنین است تا قبض روح شود.»

وظایف و آداب استحبابی برای کسی که در حال احتضار است

تلقین «لااله الاّ الله»

اما وظایف و آداب مستحب، برای کسی که در حال احتضار است:

زمان احتضار و جان دادن، زمان سختی است و محتضر آنچنان در گیجی و تحیر است که چه بسا اسم خودش را هم فراموشمی کند. لذا توصیه شده کسانی که اطراف او هستند کمک دهند و شهادت به وحدانیت خداوند، یعنی «لا اله الّا الله» و شهادت به

1- من لا یحضره الفقیه، ج1، ص133؛ ثواب الاعمال، ص:195.