معاد و جهان پس از مرگ صفحه 111

ارگانیزم آن صدمه می‌زند و ضایعاف فراوانی به بار خواهد آورد.

این ایرادها ممکن است در آغاز بن بستها و موانع غیر قابل عبوری بر سر راه این مسأله مجسم کند، در حالی که چنین نیست: زیرا مسأله عمر دراز مدت- چند صد سال و حتی بیش از هزار سال- یک مسأله غیر علمی نیست، چه اینکه می‌دانیم طول عمر هیچ موجود زنده‌ای- از نظر علمی- میزان ثابت و معینی ندارد که با فرا رسیدن آن، مرگ حتمی باشد.

به عبارت دیگر درست است که نیروهای جسمی انسان هر چه باشد بالاخره محدود و پایان‌پذیر است، اما این سخن به آن معنی نیست که بدن یک انسان یا موجود زنده دیگر توانایی زیست بیشتر از مقدار عادی را ندارد، مثلًا همان طور که در طبیعت هنگامی که آب به یکصد درجه حرارت رسید می‌جوشد و در درجه صفر یخ می‌زند، انسان هم به یکصد یا یکصد و پنجاه سال که رسید قلب او متوقف می‌گردد و مرگ او فرا می‌رسد.

بلکه میزان طول عمر موجودات زنده بستگی زیادی به وضع زندگی و شرایط خاص آن دارد و با تغییر آن کاملا تغییرپذیر است.

گواه زنده این سخن این است که از یک طرف می‌بینیم هیچ یک از دانشمندان جهان میزان معینی برای عمر انسان کشف نکرده‌اند، و از سوی دیگر توانسته‌اند در آزمایشگاه‌ها گاهی طول عمر بعضی از موجودات زنده را به دو، یا چند برابر، و گاهی به دوازده برابر و بیشتر برسانند، و حتی امروز به ما امیدواری می‌دهند که در آینده با پیدا شدن «روش‌های نوین علمی» عمر انسان نیز به چندین برابر فعلی افزایش خواهد یافت.