معاد و جهان پس از مرگ صفحه 198

1- تفسیر مادی

2- تفسیر روحی

مادیها می‌گویند رؤیا چند علت می‌تواند داشته باشد:

الف: ممکن است خواب دیدن و رؤیا نتیجه مستقیم کارهای روزانه انسان باشد یعنی؛ آنچه را انسان در روزهای گذشته انجام داده به هنگام خواب در مقابل فکر او مجسم گردد.

ب: ممکن است یک سلسله آرزوهای برآورده نشده باعث دیدن خوابهایی شود، همان طور که شخص تشنه، در خواب آب می‌بیند و کسی که در انتظار سفر کرده‌ای است خواب آمدن او از سفر را می‌بیند (و از قدیم گفته‌اند: شتر در خواب بیند پنبه دانه! ...).

ج: ممکن است ترس از چیزی باعث شود که انسان خواب آن را ببیند، زیرا مکرر تجربه شده کسانی که در خانه تنها از دزد وحشت دارند شب خواب دزد می‌بینند (ضرب المثل معروف «دور از شتر بخواب و خواب آشفته مبین» اشاره به همین حقیقت است).(1)

فرویدیستها و پیروان مکتب فروید یک نوع تفسیر و تعبیر مادی دیگری برای خواب دارند؛ آنها طی مقدمات مشروحی اظهار می‌دارند که: خواب و رؤیا عبارت است از ارضای تمایلات واپس زده و سرکوفته‌ای که همیشه با تغییر و تبدیلهائی برای فریب «من» به عرصه خودآگاه روی می‌آورند.(2)

توضیح اینکه: بعد از قبول این مسئله که روان مشتمل بر دو بخش است.

«بخش آگاه (آنچه به تفکرات روزانه و معلومات ارادی و اختیاری

1- اقتباس از پسیکولوژی دکتر ارانی، صفحه 196.

2- اصول روانکاوی فروید، صفحه 136.