معاد و جهان پس از مرگ صفحه 239

2- پیامبران نیز از گواهانند: «فَکَیْفَ إِذا جِئْنا مِنْ کُلِّ أُمَّةٍ بِشَهیدٍ وَ جِئْنا بِکَ عَلی هؤُلاءِ شَهیدًا؛ چگونه خواهد بود آن روز که از هر امتی گواهی خواهیم آورد و تو را گواه بر آنها قرار خواهیم داد».(1)

3- زبان و دست و پا گواهی میدهند: «یَوْمَ تَشْهَدُ عَلَیْهِمْ أَلْسِنَتُهُمْ وَ أَیْدیهِمْ وَ أَرْجُلُهُمْ بِما کانُوا یَعْمَلُونَ روزی که زبان و دست و پای آنها به اعمال آنها گواهی می‌دهد!»(2)

4- پوستهای تن نیز گواهند: «وَ قالُوا لِجُلُودِهِمْ لِمَ شَهِدْتُمْ عَلَیْنا قالُوا أَنْطَقَنَا اللَّهُ الَّذی أَنْطَقَ کُلَّ شَیْ‌ءٍ؛ به پوستهای تن خود می‌گویند چرا بر ضد ما گواهی دادید؟ آنها جواب می‌دهند:

پروردگاری که همه چیز را به نطق در آورده ما را نیز به نطق درآورد (تا حقایق را بازگو کنیم)».(3)

5- زمین نیز گواه اعمالی است که بر آن انجام یافته: «یَوْمَئِذٍ تُحَدِّثُ أَخْبارَها! بِأَنَّ رَبَّکَ أَوْحی لَها؛ در آن روز زمین اخبار خود را بازگو می‌کند زیرا پروردگار او به او وحی کرده است».(4)

6- فرشتگان نیز از گواهانند: «وَ جاءَتْ کُلُّ نَفْسٍ مَعَها سائِقٌ وَ شَهیدٌ؛ همه کس وارد دادگاه قیامت می‌شوند در حالی که با هر فردی مأموری و گواهی (از فرشتگان) می‌باشد».(5)

1- سوره نساء( 4)، آیه 41.

2- سوره نور( 24)، آیه 24.

3- سوره فصلت( 41)، آیه 21.

4- سوره زلزله( 99)، آیات 4 و 5.

5- سوره ق( 50)، آیه 21.