معاد و جهان پس از مرگ صفحه 249

حَطَبًا؛ اما ستمگران هیزم و آتش افروز دوزخند».

بنابراین آنها و اعمالشان هستند که در شکل آتش ظاهر می‌شوند، پس آن آتش چهره دیگری از اعمال خود آنهاست که دامانشان را می‌گیرد.

و در آیه 39 سوره صافّات چنین آمده است: «وَ ما تُجْزَوْنَ إِلَّا ما کُنْتُمْ تَعْمَلُونَ پاداشی به شما داده نمی‌شود جز اعمالی که انجام داده‌اید».

بنابراین پاداششان همان اعمالشان است که به دست آنها می‌رسد! از همه این تعبیرات به خوبی استفاده می‌شود که آنچه ما در جهان پس از مرگ با آن سرو کار داریم، همان اعمال نیک و بد ماست که به صورت انرژیهای سودمند ویا ویرانگری در این جهان از ما صادر گردیده، و علاوه بر انیکه روح ما را تکامل داده یا جریحه‌دار ساخته، در پرونده جهان هستی همچنان باقی مانده و طبق قانون تکامل پرورش یافته است.

این اعمال در آن روز از مخفیگاههای خود خارج می‌شوند و پس از تغییر شکل دادن- که از آثار عمومی انرژیهاست- در قیافه‌های جدیدی بر ما ظاهر می‌شوند.

این چهره‌های جدید ما را تا اعماق جان نشاط می‌بخشند، و یا می‌سوزانند و در هر حال با ما هستند و از ما جدا نمی‌شوند.

اینها همانند همه چیز دیگر این جهان، نابود نمی‌گردند و به فرمان خدا مانند خود ما رنگ ابدیت به خود می‌گیرند، و به این ترتیب مسأله کیفر و پاداش نه همانند مزد کارگران و مجازات بردگان است، و نه جنبه انتقامی دارند و نه درس عبرت است برای مرتکبین آنها و یا دیگران.

بلکه نوع دیگری است که از آن به «اثر عمل» می‌توان تعبیر نمود.

جالب توجه اینکه: در روایت معروفی تصریح شده که «الدُّنْیا مَزْرَعَةُ