معاد و جهان پس از مرگ صفحه 268

آنهاست که دامانشان را فرا می‌گیرد.

در قرآن می‌خوانیم:

«فَالْیَوْمَ لا تُظْلَمُ نَفْسٌ شَیْئًا وَ لا تُجْزَوْنَ إِلَّا ما کُنْتُمْ تَعْمَلُونَ امروز (روز رستاخیز) به هیچ کس ذره‌ای ستم نمی‌شود و جز اعمال خود شما جزائی برای شما نیست!»(1)

«وَ بَدَالَهُمْ سَیِّئاتُ ما عَمِلُوا وَ حاقَ بِهِمْ ما کانُوا بِهِ یَسْتَهْزِؤُنَ اعمال بد آنها در برابر آنان آشکار می‌گردد و آنچه را به باد مسخره می‌گرفتند بر آنها وارد می‌گردد».(2)

«فَلا یُجْزَی الَّذینَ عَمِلُوا السَّیِّئاتِ إِلَّا ما کانُوا یَعْمَلُونَ به آنها که کار بد انجام داده‌اند جزایی جز اعمال آنها داده نمی‌شود».(3)

قبلًا در بحث تجسم اعمال نیز توضیحات لازم در این زمینه داده شد.

***

اکنون که این مقدمات سه گانه روشن شد حل نهایی از دسترس ما چندان دور نیست، و برای رسیدن به آن کافی است به چند سؤال زیر جواب دهید:

فرض کنید کسی بر اثر مصرف کردن پی در پی مشروبات الکلی در مدت یک هفته گرفتار زخم معده شدید شود به طوری که مجبور باشد تا آخر عمر با این درد بسازد و رنج برد، آیا این برابری میان عمل بد و نتیجه آن بر خلاف عدالت است؟

حال اگر عمر این انسان به جای هشتاد سال، یک هزار سال و یا یک میلیون سال باشد و باید به خاطر یک هفته هوسرانی یک میلیون سال رنج

1- سوره یس( 36)، آیه 54.

2- سوره جاثیه( 45)، آیه 33.

3- سوره قصص( 28)، آیه 84.