ص:44
1- . جعفر سبحانی، عقاید اسلامی، ص 579 (به نقل از سیره ابن هشام، ج 2).
2- . بقره: آیه 154، آل عمران: آیه 169 و 170 «احیاءٌ عند ربّهم یُرزقون».
مرگ، حیات ویژه ای دارد که به آن «حیات برزخی» گویند. ارواح، از آن جا که از زندان بدن آزادند، فعال ترند و محدودیت های این دنیا را ندارند. به این سو و آن سو می روند و از آن چه در دنیا و در میان خانواده و دوستانشان می گذرد، آگاهند. روح انسان های باایمان در آن دنیا با هم مأنوسند. کسی که تازه از دنیا می رود، ارواح گرد او جمع می شوند و از اوضاع و احوال بازماندگان در دنیا می پرسند. در روایات است که روح مؤمنان در یک وادی خاص به نام «وادی السلام» به سر می برند و روح کفار و بدکاران در «بَرَهوت». در برخی روایات آمده است که وادی السلام، منطقه ای در پشت نجف اشرف است.(1)
ابراهیم بن اسحاق از امام صادق پرسید: ارواح مؤمنین کجایند؟ حضرت فرمودند: «ارواح مؤمنین در حجره های بهشتی اند؛ از غذای بهشتی می خورند؛ از شراب بهشتی می نوشند؛