معرفت معاد صفحه 137

(إِذَا السَّمَاءُ انفَطَرَتْ )؛ (1)

آنگاه که آسمان ز هم بشکافد.

(وَإِذَا السَّمَاءُ فُرِجَتْ )، (2)

و آنگاه که آسمان بشکافد.

(یَوْمَ نَطْوِی السَّمَاءَ کَطَیِّ السِّجِلِّ لِلْکُتُبِ کَمَا بَدَأْنَا أَوَّلَ خَلْقٍ نُعِیدُهُ )؛ (3)

روزی که آسمان را همچون طومار درهم می پیچیم . همان گونه که بار نخست آفرینش را آغاز کردیم دوباره آن را باز می گردانیم .

(یَوْمَ تَمُورُ السَّمَاءُ مَوْرًا)؛ (4)

روزی که آسمان سخت در تب و تاب افتد.

(وَإِذَا السَّمَاءُ کُشِطَتْ )؛ (5)

و آنگاه که آسمان از جا کنده شود.

در ذیل آیه شریفه (إِذَا السَّمَاءُ انشَقَّتْ ) گفته شده است : مراد از انشقاق ، شکاف تمام آنچه در آسمان است . یعنی انهدام تمامی ستارگان و خورشیدها و ماه های جای گرفته در آسمان . (6)نیز یادآوری شده است که اِخبار خداوند از تحوّل و برهم خوردن

آسمانها با واژگانی متفاوت آمده است و این واژگان با هم منافاتی ندارند، زیرا هر کدام از آنها بیان گر مرتبه ای و حقیقتی از این تحوّل است . برای نمونه واژگان انفراج و انشقاق به معنی شکاف ، ویژه مرحله نخست تغییرات در آسمان است ، سپس از واژگان موران و جریان و سیلان _ به معنی موج و حرکت و جنبش _ استفاده شده است

1- الانفطار، آیه 1.
2- المرسلات ، آیه 9.
3- الانبیاء، آیه 104.
4- الطور، آیه 9.
5- التکویر، آیه 11.
6- مناهج البیان (جزء سی ام )، ص 276.