معرفت معاد صفحه 158

در پیش روی تان گردنه های سخت و دشوار و منزلگاههای هولناک است که ناگزیر باید از آنها عبور کرد و در آنها توقّف داشت . آنگاه یا با رحمتی از جانب خدا رهایی یابید و یا دچار هلاکتی شوید که بعد از آن جبرانی نیست .

شیخ صدوق نام عقبه ها و موقف های قیامت را اسامی هر یک از واجب و نهی و امر شرعی دانسته و عبور با عافیت از تمام آنها را رسیدن به سرمنزل مقصود؛ بهشت می داند. (1)

شیخ مفید، عقبات را اعمال واجب و پرسش از آنها و توقّف برای حسابرسی از آنها دانسته است . اما دیدگاه وی در ماهیّت عقبه با استادش متفاوت است . (2)

در تفسیر آیه شریفه (وَمَا أَدْرَاکَ مَا الْعَقَبَهُ ) (3)_ چه دانی که گردنه چیست؟_ می خوانیم :

عقبه بر تمام ارکان ایمان و بر برخی از اجزای آن _ همانند نبوّت و ولایت _ و بر فرائض ، بلکه اجتناب از گناهان کبیره صدق می کند و مراد از عقبه ، عقبه معنوی است . (4)

افزون بر مواقف قیامت ، در مورد مدّت مکث و توقّف در آن نیز، در منابع دینی مطالبی آمده است . از جمله علّامه مجلسی به نقل از کلینی روایتی از امام جعفر صادق (علیه السلام) آورده است : که در قیامت 50 موقف وجود دارد و هر موقفی مثل هزار سال از سالهای دنیا می ماند. (5)

6 _ 21. احوال خوبان و بدان

روز قیامت روزی بسیار سخت و هولناک است چنانکه خداوند بزرگ می فرماید :

(وَیَوْمَ یُنفَخُ فِی الصُّورِ فَفَزِعَ مَنْ فِی السَّمَاوَاتِ وَمَنْ فِی الاَْرْضِ إِلاَّ مَنْ شَاءَ اللَّهُ وَکُلٌّ أَتَوْهُ دَاخِرِینَ )؛ (6)

1- الاعتقادات ، ص 71.
2- تصحیح الاعتقاد، ص 112.
3- البلد، آیه 12.
4- مناهج البیان (جزء سی ام )، ص 488 و 489.
5- حقّ الیقین ، ص 465.
6- النمل ، آیه 87.