معرفت معاد صفحه 188

دهد و سخن حقّی بگوید. رسولان را باز می دارند و از ایشان سؤال می کنند، چنانکه فرموده است : (فَکَیْفَ إِذَا جِئْنَا مِنْ کُلِّ أُمَّهٍ بِشَهِیدٍ وَجِئْنَا بِکَ عَلَی هَؤُلاَءِ شَهِیداً) و حضرت محمّد (صلی الله علیه و آله) بر شهدا گواه خواهد بود و شهدا پیامبرانند. (1)

از سویی شهید امّت اسلام ، وجود گرامی حضرت محمّد (صلی الله علیه و آله) و جانشینان معصومش  : می باشند. پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله) واجد بالاترین رتبه در میان شهدا و گواهان و بزرگ ترین حامل عرش علم است . آن حضرت ، شهید بر مردم و نیز شهید بر شهدا است . و شهدای پس از حضرت رسول (صلی الله علیه و آله) اوصیای وی می باشند. (2)پس پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله)

شاهد بر شهیدان امّت های پیشین و امّت اسلامی ، رسولان و امامان معصوم است و شاهد همه شهیدان است .

3 _ 24. گواهی فرشتگان

در تفسیر آیه شریفه (وَشَاهِدٍ وَمَشْهُودٍ) (3)(و به گواه و مورد گواهی) با بررسی آیات

وروایاتی گفته اند: آنچه از این آیات کریمه و روایات مبارکه حاصل می شود، قدر متیقّن در معنی شاهد و شهید، خدای سبحان ، انبیاء و رسولان و امامان معصوم و فرشتگان بزرگوار و نگاهبانان از نویسندگان اعمال بندگان هستند. (4)

در تبیین آیه شریفه (وَجَاءَتْ کُلُّ نَفْسٍ مَعَهَا سَائِقٌ وَشَهِیدٌ) (5)(و هر کس می آید در

حالی که یک سوق دهنده و یک گواه با اوست ) طبرسی نوشته است : سپس خداوند سبحان از حال مردم پس از زنده شدن آگاه گردانید که هر فردی از مکلّفان خواهد آمد در حالی که سوق دهنده ای از فرشتگان با آنها همراه است که آنها را به سوی حسابرسی

1- تفسیر العیّاشی ، ج 1، ص 242؛ حقّ الیقین ، ص 443.
2- مناهج البیان (جزء سی ام )، ص  305
3- البروج ، آیه 3.
4- مناهج البیان (جزء سی ام )، ص 325.
5- ق ، آیه 21.