معرفت معاد صفحه 200

از حضرت رسول (صلی الله علیه و آله) معنی این آیه را پرسیدند. فرمود: روح الامین به من خبر داد که آن خدایی که جز او خدایی نیست ، هنگامی که خلائق را در محشر نگه دارد و اوّلین و آخرین را گرد آورد، در آن هنگام جهنّم را با هزار مهار بیاورند که هر مهاری را صدهزار فرشته خشن و سخت گرفته است . و آن را بانگ و ناله و فریادی است . و ناله ای زند که اگر خدای تعالی عذاب آن را تا پایان حساب عقب نینداخته بود، همه را هلاک می کرد. سپس از جهنّم زبانه و شعله ای برآید که همه خلایق را _ چه نیکوکار و چه بدکار _ فرا گیرد. در آن هنگام هیچ بنده ای از بندگان خدا نیست حتّی فرشته و پیمبر، مگر آن که فریاد زند: «پروردگارا! خودم را خودم را نجات ده ». وتنها تویی که می گویی : «پروردگارا! امّتم را، امّتم را نجات بخش ». سپس بر روی آن پلی بنهند که از مو باریک تر و از شمشیر تیزتر است ، و بر آن پل سه طاق (بازداشتگاه ) قرار دارد: روی طاق نخست امانتداری و رحمت (مهرورزی و صله رحم ) قرار دارد، و روی طاق دوم نماز است ، و بر طاق سوم حسابی است که خود پروردگار جهانیان _ که معبودی جز او نیست _ حساب کشد.

سپس مردم را تکلیف بر گذشتن از آن پل کنند. نخستین بار، رحمت و امانتداری آنان را باز دارد. و اگر از آن جا نجات یافتند، نماز آن ها را بازدارد. و اگر از آن جا هم نجات یافتند، پایان کار با پروردگار جهانیان است . و این است معنای گفتار تبارک و تعالی : (إِنَّ رَبَّکَ لَبِالْمِرْصَادِ) (1)همانا پروردگارت در کمینگاه است

و مردم که بر صراط بگذرند، گاهی پایشان بلغزد و آویزان شوند، و گاهی پایشان در جای خود قرار گیرد. و فرشتگان بر گرد آن ها باشند و فریاد زنند : ای خدای کریم و ای خدای بردبار! در گذر و چشم پوشی کن و به فضل خویش بدانها توجه کن و سالم دار. و مردم همچون پروانه در آتش بریزند. و چون کسی به رحمت خدا از آن نجات یابد، بدان بنگرد و گوید: ستایش خدایی را که پس از نومیدی ، ما را به فضل و رحمت خود، از این جا نجات داد. به راستی که پروردگار ما آمرزنده و سپاس پذیر است . (2)