معرفت معاد صفحه 223

آنان وقتی که به عظمت و بزرگی خداوند متذکّر می شوند، تجدید ایمان و تحکیم پیمان می نمایند. (1)

_ توبه کافران و فاسقان ، یعنی بازگشت آنان از کفر و فسق و روی آوردن آنان به خدایشان و طلب آمرزش بر گناهشان . (2)

در بسیاری از فرهنگ های لغت ، توبه به معنای بازگشت از گناه آمده است . (3)که

این معنا فقط مورد دوم این تقسیم بندی را می پوشاند. پس می توان گفت : مراد از توبه در بندگان و بازگشت به سوی خداوند عبارت است از: پشیمانی از گناهانشان و تصمیم بر ترک آنها و یا تحکیم میثاق بندگی میان مخلوق با خالق و تعهد بر وفای به عهدی که خداوند در مرحله ایمان ، از آنان اخذ فرموده است . (4)

3 _ 29. وجوب توبه

توّابین یعنی بازگشت کنندگان به سوی خدا، با پشیمانی و طلب آمرزش ، پس از عصیان و ارتکاب گناهان . خواجه نصیر توسی توبه را واجب دانسته است . (5)علّامه

حلّی ، پس از تبیین توبه ، وجوب آن را اجماعی دانسته است . (6)نیز گفته شده است  :

وجوب توبه از مستقلّات عقلیّه است . و تمام آنچه در کتاب و سنّت امر بر توبه شده و بر آن تشویق و ترغیب شده است ، جنبه ارشادی و تذکّری دارد. احکام الهی _ از واجبات و محرّمات ، چه آنهایی که از مستقلّات عقلیّه هستند یا آنهایی که از تعبّدات شرعی مولوی هستند _ تردیدی در پذیرش و بجا آوردن آنها نیست و اهمال و سستی

1- مناهج البیان (جزء اوّل )، ص 213.
2- مناهج البیان (جزء اوّل )، ص 213.
3- الصحاح ، ج 1، ص 92؛ لسان العرب ، ج 1، ص 223؛ قاموس المحیط ، ج 1، ص 52.
4- مناهج البیان (جزء 29)، ص 151.
5- کشف المراد، ص 417.
6- کشف المراد، ص 418.