معرفت معاد صفحه 226

چون بدی ها و معاصی گستره وسیع و تنوّع مختلف دارد، همانند کفر، شرک ، قتل نفس ، تعرّض به نوامیس و اموال مردم و دیگر فجور حدّآور، ترک واجبات و ارتکاب محرّمات ، اصرار بر گناهان کبیره و صغیره ، عدم توجه به حقّالله و حقّالناس . از این رو توبه از هر کدام از آنها، شرایط و حدود خاصّ خود را دارد. فقهای ارجمند و متکلّمان بزرگوار امامیّه در خلال مباحث فقهی و کلامی و یا در رسائل جداگانه ، با تبیین احکام مختلف توبه ، شرایط و حدود آن را روشن ساخته اند.

6 _ 29. فراوانی رحمت خداوند

از امام صادق (علیه السلام) روایت شده است : زمانی که قیامت شود، خداوند تبارک و تعالی رحمتش را می گسترد تا آنجا که حتی شیطان لعین در رحمت خدا طمع می کند. (1)در

قرآن کریم می فرماید :

(إِنَّ اللَّهَ لاَ یَغْفِرُ أَنْ یُشْرَکَ بِهِ وَیَغْفِرُ مَا دُونَ ذَلِکَ لِمَنْ یَشَاءُ)؛ (2)

قطعاً خدا این را که به او شرک ورزیده شود را نمی بخشد و غیر آن را برای هر کس که بخواهد، می آمرزد.

این آیه بیان گر آنست که به جز کافران ، گناهکاران از اهل ایمان _ چه توبه کرده باشند و چه نکرده باشند _ می توانند مشمول رحمت حقّ گردند. سرنوشت این گناهکاران در دست خداوند است . پس مؤمن همواره میان خوف و رجا است تا خدای سبحان به فضل یا عدل خود حکم فرماید. (3)بدین روی ، نباید از رحمت خدا

مأیوس شویم و باید با تمام توان در اعمال نیکو و جلب رضای خداوند متعال بکوشیم و به یاری و رحمتش امیدوار باشیم .

1- کفایه الموحّدین ، ج 4، ص 333.
2- النساء، آیه 48 و  116
3- مناهج البیان (جزء چهارم )، ص 65.