معرفت معاد صفحه 246

در تفسیر این آیه آمده است : در این آیه اِشعاری است به این مطلب که پیش از مرگ به سوی ایمان برگردد توبه اش پذیرفته می شود. (1)علّامه مجلسی پس از بیان احکام مجازات

شرعی ارتداد و احکام توبه مرتد و آرای فقهی مرتبط با آن ، (2)نوشته است : در دیدگاه

اکثر، اعتقاد آن است که توبه مرتد میان او و خداوند قبول است . (3)نیز نوشته شده

است : مؤمنی که مرتد می شود و بعد از ارتداد دوباره ایمان بیاورد، خداوند دوباره اعمال او را محاسبه کرده و ثواب آنها را برایش در نظر می گیرد. پس توبه ، همان طور که اعمال بد انسان را پاک می کند، اعمال خوب انسان را نیز دوباره احیا می کند. (4)

4 _ 31. تکفیر

پیشتر گفته شد که تکفیر، یعنی این که اعمال شایسته و خوب ، اعمال بد را بپوشاند و به ابطال عقاب بیانجامد. تکفیر فی الجمله ، با تعاریف و ضوابط خاص خود مورد پذیرش است که در این جا شرح کوتاهی از آن عرضه می شود.

_ توبه صادق و راستین (5)همراه با ایمان و عمل صالح ، نه تنها معاصی را از

پرونده انسان پاک می کند، بلکه خداوند سبحان به جای آنها اعمال خوب ثبت می کند. (6)

1- مناهج البیان (جزء دوم )، ص 193.
2- بسیاری از فقهای شیعه مرتد را دو قسم می دانند: فطری و ملّی . توبه مرتد زن را قبول می دانند، امّا در مرداندر ملّی توبه پذیرفته می شود و در فطری پذیرفته نمی شود و قتلش واجب و همسرش از او جدا می شود و عدّهوفات نگه می دارد و مالش میان وارثانش تقسیم می شود. این احکام جدا از احکام توبه میان خدای متعال وشخصی است که مرتد شده است . ابن جنید از علمای شیعه ، مرتد را یک نوع می داند، خواه ملّی باشد خواهفطری . و توبه او را قبول می داند. علّامه مجلسی نیز این قول را خالی از قوّتی نمی داند.(شرایع الاسلام ، ج 4،ص 961، حقّ الیقین ، ص 552 و 553؛ منهاج الصالحین ، ج 3، ص 500.)
3- حقّ الیقین، ص 552. 
4- انسان و معاد، ص 236.
5- توبه قابل قبول در آیات 17 و 18 سوره النساء مقیّد به دو شرط شده است به فصل 29 این اثر (توبه ) مراجعه شود.
6- مناهج البیان (جزء دوم )، ص 198؛ مناهج البیان (جزء چهارم )، ص 223؛ انسان و معاد، ص 230.