معرفت معاد صفحه 261

از حضرت صادق (علیه السلام) روایت شده است که مراد از «مُرجون لامرالله» مستضعفان هستند که نه ایشان را می توان از اهل ایمان دانست و نه از اهل کفر. (1)

علّامه مجلسی در یک تبیین کلامی نوشته است : جمعی از آنها که عقلشان ضعیف است و تمیز میان حق و باطل نتوانند کرد یا جمعی که دور از بلاد اسلام باشند و تفحّص دین نتوانند کرد یا در زمان جاهلیّت و فترت باشند و حجّت بر ایشان تمام نشده باشد، داخل مرجون لامرالله هستند و احتمال نجات در باب ایشان هست . (2)

علّامه مجلسی همچنین مرجون لامرالله را در شمار واماندگان اعراف ذکر کرده است بدون این که به سکونت دائم یا موقّت آنان اشاره کند. (3)

شیخ صدوق مرجون لامرالله را از ساکنان اعراف بر شمرده است که ممکن است خداوند، آنان را عذاب کند و ممکن است آنها را بیامرزد و داخل بهشت فرماید. (4)

شریف لاهیجی تداوم نفاق در این گروه را موجب عذاب ، و بازگشت از آن را موجب آمرزش خداوند دانسته است . (5)نیز نوشته اند: بهشت ویژه اهل ایمان است و آمرزش

خداوند یعنی رفع عذاب از «مُرجون لامرالله» نه این که آنان وارد بهشت می شوند. (6)

5 _ 33. فرجام فاسقان اهل ایمان و مستضعفان عامّه

علّامه مجلسی با استناد برخی احادیث نوشته است : از جمله کسانی که در اعراف خواهند بود، فاسقانی از شیعه هستند که نیکی ها و بدیهایش برابر باشد (7)وی این حدیث

1- تفسیر العیّاشی ، ج 2، ص 110.
2- حقّ الیقین ، ص 515.
3- حقّ الیقین ، ص 512.
4- الاعتقادات ، ص 70.
5- تفسیر شریف لاهیجی ، ج 2، ص 313.
6- کلم الطیّب ، ج 3، ص 143.
7- حقّ الیقین، ص 512.