معرفت معاد صفحه 267

امّا اسلام یعنی : اقرار به شهادتین و ضروریّات دین و التزام و تسلیم در برابر احکام و قوانین اسلام به حسب ظاهر است . و با این تعریف اسلام تحقّق می یابد. مؤمنان حقیقی ، منافقان ، مخالفان ، گمراهان ، شکّاکان ، فاسقان و... را در بر می گیرد. امّا ایمان فقط در بر گیرنده مؤمنان است . (1)

از حضرت صادق (علیه السلام) روایت شده است که اسلام آن است که با آن خون انسان حفظ می شود و ارث و میراث صحیح می شود، ولی پاداش برای ایمان است . (2)و فرمود: اسلام در

برگیرنده ایمان است امّا ایمان در بر گیرنده اسلام نیست . (3)یعنی هر مؤمن مسلمان

است . امّا هر مسلمان ، مؤمن نیست . شیخ مفید گوید: امامیّه اتّفاق دارند بر این که اسلام غیر از ایمان است و هر مؤمنی مسلمان است ، ولی هر مسلمان مؤمن نیست . (4)

مسأله ایمان از آن جهت مهمّ است که از نظر فقه و کلام شیعه ، مترتّب بر آثار مهمّ دنیوی و اخروی است . فقها و متکلّمان امامیّه در فصل های مختلف کتاب های فقهی و کلامی ، مصداق ایمان را عقاید شیعه اثنی عشری دانسته اند.

شهید ثانی در ضمن بیان شرایط راوی ؛ ایمان را ذکر کرده و آن را امامی مذهب بودن معنی کرده است . (5)صاحب جواهر در موضوع حرمت غیبت مؤمن ، از

ویژگی های اهل ایمان ، اعتقاد به امامت دوازده امام و تشیّع را نوشته است . (6)آیت الله

حکیم ضمن شروط امام جماعت ، ایمان را ذکر کرده و ایمان را اعتراف به امامت امامان دوازده گانه دانسته است . (7)در دیگر مباحث فقهی همچون طهارت و زکات نیز

این موضوع بررسی شده است .

1- مناهج البیان (جزء سوم )، ص 164.
2- الکافی ، ج 2، ص 24 و 26.
3- الکافی ، ج 2، ص 25.
4- اوائل المقالات ، ص 48.
5- شرح البدایه فی علم الدرایه ، ص 70.
6- جواهرالکلام، ج 22، ص 63.
7- مستمسک العروه الوثقی ، ج 7، ص 318.