علّامه مجلسی نوشته است : روشنی بهشت ، از آفتاب و ماه و ستارگان نیست و ظلّ ممدود پیرامون هوای بهشت یعنی هوایی مانند طلوع آفتاب و از آن بهتر است . (1)
معنای مشهور واژه ظلال ، سایه است امّا در تفسیر قمی ظلال بهشتی به معنای نوری نورانی تر از خورشید ذکر شده است . (2)در چندین روایت آمده است که ساختار بخش
مهمّی از بهشت ، از نور است مانند وجود شهرهایی از نور، تاج ها و قبّه هایی از نور و برخی دیگر از ابزار بهشتی دیگر که از نور است . (3)به نظر می رسد با وجود فقدان ماه و
خورشید، فضای بهشت فضایی نورانی است .
یکی از ویژگی های مهمّ بهشت ، وجود آب فراوان و چشمه ها و نهرهای سرشار است که در جای جای قرآن از آنها یاد شده است . حتّی از زیر بناهای بهشتی آب جاری است .
(وَالَّذِینَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَنُبَوِّئَنَّهُمْ مِنْ الْجَنَّهِ غُرَفًا تَجْرِی مِنْ تَحْتِهَا الأَنْهَارُ)؛ (4)
کسانی که ایمان آوردند و کارهای شایسته انجام دادند، آنها را در غرفه هایی از بهشت جای می دهیم که از زیر آنها نهرها جاری است .
نیز در قرآن مجید آمده است :
(إِنَّ الْمُتَّقِینَ فِی ظِلاَلٍ وَعُیُونٍ )؛ (5)
پرهیزکاران در سایه ها و چشمه سارانند.
گفته شده است : چون در بهشت ، خورشید و زمهریر و سرما و گرمایی نیست و چیزی
1- حقّ الیقین ، ص 472 و 482. علّامه مجلسی برای واژه «ظلال ممدود» توضیحی دارد که متفاوت با توضیحنقل شده است (ص 472).
2- تفسیر القمی ، ج 2، ص 400.
3- ر.ک : امالی صدوق ، ص 49.
4- العنکبوت ، آیه 58.
5- المرسلات ، آیه 41.