- پیشگفتار 1
- 1. اهمیت معاد 3
- اشاره 3
- 1 _ 1. پیشینه تاریخی اعتقاد به معاد 5
- 2 _ 1. آثار اعتقاد به معاد 6
- 3 _ 1. ابعاد معاد در متون اسلامی 6
- 2 _ 2. معنای اصطلاحی 7
- 1 _ 2. معنای لغوی 7
- 2. معانی معاد 7
- اشاره 7
- 3 _ 2. مناسب ترین واژه برای معاد 8
- 4 _ 2. دو واژه پرکاربرد در معاد 9
- 3. دلایل معاد 11
- اشاره 11
- 1 _ 3. علم و قدرت مطلق خداوند متعال 12
- 2 _ 3. آفرینش نخستین 14
- 3 _ 3. نمونه های رستاخیز در طبیعت 15
- 4 _ 3. تذکر به مراحل خلقت انسان 17
- 4. نمونه هایی از زنده شدگان در دنیا 18
- 1 _ 4. داستان حضرت ابراهیم (علیه السلام) و زنده شدن مرغان 18
- اشاره 18
- 2 _ 4. داستان عزیر (علیه السلام) 19
- 4 _ 4. داستان اصحاب کهف 21
- 3 _ 4. حادثه کشته بنی اسرائیل 21
- 6 _ 4. زنده شدن گروهی به دعای حزقیل (علیه السلام) 22
- 5 _ 4. زنده شدن هفتاد نفر از بنی اسرائیل 22
- 7 _ 4. زنده شدن مردگان از سوی حضرت عیسی (علیه السلام) 23
- 5. ضرورت معاد 25
- اشاره 25
- 1 _ 5. دلیل حکمت 25
- 2 _ 5. دلیل عدالت 27
- اشاره 31
- 6. چگونگی معاد 31
- اشاره 32
- 1 _ 6. معاد و نحله های فلسفی و عرفانی 32
- 1 _ 1 _ 6. معاد روحانی 37
- 3 _ 1 _ 6. معاد با جسم اختراعی 38
- 2 _ 1 _ 6. معاد مثالی 38
- اشاره 40
- 2 _ 6. معاد جسمانی یا معاد وحیانی 40
- 1 _ 2 _ 6. معاد جسمانی در قرآن 42
- 2 _ 2 _ 6. معاد جسمانی در روایات 44
- اشاره 46
- 7. گستره معاد 46
- 1 _ 7. معاد برای همه انسان هاست 46
- 2 _ 7. حشر فرشتگان و اجنّه 47
- 3 _ 7. معاد وحوش و حیوانات 48
- اشاره 50
- 1 _ 8. منشأ رفتاری 50
- 8. شبهات منکران معاد 50
- اشاره 52
- 2 _ 8. منشأ اعتقادی و فکری 52
- 1 _ 2 _ 8. تناسخ 52
- 2 _ 2 _ 8. شبهه آکل و مأکول 55
- 3 _ 2 _ 8. بحث اعاده معدوم و معاد 57
- 9. پیدایش جهان 59
- اشاره 59
- 2 _ 9. حدوث حقایق غیرمادّی 60
- 1 _ 9. نخستین حادث 60
- 3 _ 9. حدوث مخلوقات مادّی 61
- 4 _ 9. ماء بسیط مادّه اوّلیه خلقت 61
- 5 _ 9. تقسیم مادّه اوّلیّه به علّیّین و سجّین 62
- 6 _ 9. منشأ اختلاف موجودات 63
- 7 _ 9. مادّه عالم مشهود و عالم آخرت 64
- اشاره 65
- 10. عوالم پیشین 65
- 1 _ 10. عالم طینت 66
- 2 _ 10. عالم ارواح 67
- 3 _ 10. عالم ذرّ 68
- 4 _ 10. خلقت حضرت آدم (علیه السلام) 69
- اشاره 71
- 11. انسان در دنیا 71
- 1 _ 11. عقل و علم 72
- 2 _ 11. روح 74
- اشاره 74
- 2 _ 2 _ 11. کیفیّت تعلّق روح به بدن 76
- 1 _ 2 _ 11. اطلاقات روح 76
- 3 _ 11. بدن 77
- 4 _ 11. خلقت انسان از خاک 78
- 5 _ 11. مراتب خلقت انسان 79
- اشاره 81
- 12. انسان و حیات دنیوی 81
- 1 _ 12. دنیای ملعون 82
- 2 _ 12. دنیای بلاغ 84
- 3 _ 12. دنیا جایگاه تلاش و توشه اندوزی 85
- 4 _ 12. دنیا و پاسداری از گذر سالم 87
- 13. احتضار 89
- اشاره 89
- 1 _ 13. احتضار؛ تلفیف دنیا به آخرت 90
- 2 _ 13. سکرات موت 91
- 3 _ 13. احتضار، جایگاه آگاهی از سرنوشت 92
- 4 _ 13. وحشت محتضر از رویارویی با عوالم اخروی و فراق دوستان 93
- 5 _ 13. چگونگی احتضار مؤمنان 94
- 6 _ 13. چگونگی احتضار کافران 96
- 7 _ 13. رؤیت پیامبر اسلام و ائمه (علیهم السلام) و فرشتگان توسط محتضر 97
- 14. مرگ 100
- اشاره 100
- 1 _ 14. ماهیّت مرگ 101
- 2 _ 14. مرگ ، سرنوشتی گریزناپذیر 102
- 3 _ 14. اجل محتوم و اجل موقوف 104
- 4 _ 14. مرگ ، پایان آزمون بزرگ 105
- 5 _ 14. پرونده اعمال با مرگ بسته نمی شود 106
- 7 _ 14. رویکردهای متفاوت نسبت به مرگ 107
- 6 _ 14. پند گرفتن از مرگ 107
- 8 _ 14. آمادگی برای مرگ 109
- 9 _ 14. مرگ خوش فرجام و مرگ بدفرجام 110
- 10 _ 14. چشانندگان مرگ 111
- 15. انسان و حیات اخروی 113
- اشاره 113
- 1 _ 15. گستره جهان آخرت 114
- 2 _ 15. سنجش دنیا و آخرت 115
- 3 _ 15. ظهور کامل مالکیّت الهی در آخرت 116
- 16. عالم برزخ 118
- اشاره 118
- 1 _ 16. سؤال قبر 119
- اشاره 119
- 1 _ 1 _ 16. حیات برزخی انسان به هنگام سؤال 121
- 2 _ 16. فشار قبر 123
- 2 _ 1 _ 16. سؤال قبر همگانی نیست 123
- 3 _ 16. آلام برزخی و عوامل مؤثّر در پیدایش یا پیشگیری و برطرف 124
- 4 _ 16. تمثّل اعمال در قبر 126
- 5 _ 16. قرارگاه ارواح 126
- 6 _ 16. بهشت و دوزخ برزخی 127
- 17. ارتباط عالم برزخ و عالم دنیا 130
- اشاره 130
- 1 _ 17. آگاهی اهل برزخ از احوال دنیا 131
- 2 _ 17. بازگشت از حیات برزخی به حیات دنیوی 132
- 3 _ 17. قیامت صغری 133
- 18. نشانه های قیامت 134
- اشاره 134
- 2 _ 18. شکاف در آسمان ها 136
- 1 _ 18. چگونگی گستره زمانی انهدام جهان 136
- 3 _ 18. انهدام و تاریک شدن خورشید و ماه و ستارگان 138
- 4 _ 18. متلاشی شدن کوهها و زمین لرزه های ویرانگر 139
- 5 _ 18. دگرگونی سهمگین دریاها 141
- اشاره 142
- 19. نفخ صور 142
- 1 _ 19. فرشته نفخ صور 143
- 2 _ 19. نفخه اوّل 144
- 3 _ 19. نفخه دوم 145
- اشاره 147
- 20. فنای جهان 147
- 2 _ 20. چگونگی فنا 148
- 1 _ 20. گستره زمانی فنا 148
- اشاره 149
- 3 _ 20. گستره شمول فنا 149
- 2 _ 3_ 20. مرگ شیطان 150
- 1 _ 3_ 20. مرگ فرشتگان 150
- 3 _ 3 _ 20. تلاشی و مرگ ارواح 150
- 4 _ 20. ندای خداوندی پس از فنا 151
- اشاره 152
- 21. قیامت 152
- 1 _ 21. تأکیدهای فراوان بر حتمی بودن معاد 152
- 2 _ 21. نام های رستاخیز 153
- 3 _ 21. آگاهی از زمان وقوع قیامت ویژه خداست 154
- 4 _ 21. بعث و حشر و چگونگی آن 155
- 5 _ 21. مواقف قیامت 157
- 6 _ 21. احوال خوبان و بدان 158
- 7 _ 21. نمایان شدن آثار عقاید و اعمال در قیامت 161
- اشاره 166
- 22. حساب 166
- 1 _ 22. عَرْضِ اکبر 167
- 2 _ 22. یوم الفصل 168
- 3 _ 22. چرایی حسابرسی 168
- 4 _ 22. عدالت در حسابرسی 169
- 5 _ 22. ابعاد حسابرسی 169
- 6 _ 22. سرعت در حسابرسی 170
- 7 _ 22. انواع حسابرسی 171
- 8 _ 22. عوامل تخفیف و تشدید حسابرسی 172
- 9 _ 22. سؤال 173
- 10 _ 22. سؤال از رسولان و اوصیا 174
- اشاره 175
- 23. کتاب 175
- 1 _ 23. آگاهی یافتن هر کس از تمام اعمالش 176
- 2 _ 23. نویسندگان نامه عمل 177
- 3 _ 23. دریافت کارنامه های اعمال 180
- 4 _ 23. اصناف مردم از نظر اعمال 181
- 1 _ 24. گواهی خداوند متعال 183
- 24. شهود و گواهان اعمال 183
- اشاره 183
- 2 _ 24. گواهی پیامبران و امامان (علیهم السلام) 185
- 1 _ 2 _ 24. گواهان امّت های پیشین 185
- اشاره 185
- 2 _ 2 _ 24. گواهان امّت اسلامی 186
- 3 _ 2 _ 24. شاهد همه شهیدان 187
- 3 _ 24. گواهی فرشتگان 188
- 4 _ 24. گواهی اعضای بدن انسان 189
- 6 _ 24. گواهی زمان 190
- 5 _ 24. گواهی زمین 190
- اشاره 191
- 25. میزان 191
- 1 _ 25. حقیقت میزان 192
- 3 _ 25. کمیّت میزان 194
- 2 _ 25. مصادیق میزان 194
- 4 _ 25. احوال گروهها در موقف میزان 195
- 5 _ 25. اعمال اثرگذار در میزان 196
- اشاره 197
- 26. صراط 197
- 1 _ 26. دو صراط 198
- 2 _ 26. صراط و چگونگی عبور مردمان 199
- 3 _ 26. جواز عبور از صراط 201
- اشاره 202
- 27. جایگاه پیامبر (صلی الله علیه و آله) و اهل بیت (علیهم السلام) در آخرت 202
- اشاره 202
- 1 _ 27. جایگاه پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله) در آخرت 202
- 2 _ 1 _ 27. دارنده حوض 203
- 1 _ 1 _ 27. دارنده وسیله 203
- 2 _ 27. جایگاه امیرمؤمنان (علیه السلام) در آخرت 204
- 1 _ 2 _ 27. ساقی حوض کوثر 204
- اشاره 204
- 2 _ 2 _ 27. صاحب لواء 205
- 4 _ 2 _ 27. تقسیم کننده بهشت و دوزخ 206
- 3 _ 2 _ 27. بروز همگانی جایگاه امیرمؤمنان (علیه السلام) در قیامت 206
- 5 _ 2 _ 27. فریادگر میان بهشتیان و دوزخیان در قیامت 207
- 3 _ 27. مقام های دیگر معصومان (علیهم السلام) در آخرت 208
- 4 _ 27. نخستین واردشوندگان به بهشت 208
- 5 _ 27. فراخوان هر گروهی با امامشان 209
- اشاره 211
- 28. شفاعت 211
- 1 _ 28. ماهیّت شفاعت 212
- 2 _ 28. اهمیّت شفاعت 213
- 3 _ 28. گستره شفاعت 214
- 4 _ 28. شفاعت کنندگان 214
- اشاره 214
- 1 _ 4 _ 28. شفاعت عقل 215
- 2 _ 4 _ 28. شفاعت قرآن کریم 215
- 3 _ 4 _ 28. شفاعت پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله)، مقام محمود، شفاعت کبری 215
- 4 _ 4 _ 28. شفاعت حضرت فاطمه (علیها السلام) 216
- 5 _ 4 _ 28. شفاعت امامان (علیهم السلام) 216
- 6 _ 4 _ 28. شفاعت فرشتگان 217
- 7 _ 4 _ 28. شفاعت مؤمنان 217
- 5 _ 28. شفاعت شوندگان 218
- 8 _ 4 _ 28. سایر شفاعت کنندگان 218
- اشاره 220
- 29. توبه 220
- 1 _ 29. بازگشت خدای تعالی 220
- 2 _ 29. بازگشت بندگان 222
- 3 _ 29. وجوب توبه 223
- 4 _ 29. اقسام توبه 224
- 5 _ 29. تحقّق توبه 225
- 6 _ 29. فراوانی رحمت خداوند 226
- 1 _ 30. حقیقت جزا 227
- اشاره 227
- 30. جزا 227
- 2 _ 30. کمیّت جزا 228
- 3 _ 30. مکان جزا 229
- 4 _ 30. جزا در دنیا 230
- 5 _ 30. جزا در آخرت 231
- 6 _ 30. رابطه عمل با جزای عمل 232
- 7 _ 30. تمثّل اعمال 235
- 2 _ 31. معنای کلامی 239
- 31. حبط و تکفیر 239
- 1 _ 31. معانی لغوی 239
- اشاره 239
- 3 _ 31. حبط 240
- اشاره 240
- 1 _ 3 _ 31. ردّ حبط 241
- 2 _ 3 _ 31. حبط به معنای بطلان عمل از اساس 242
- 3 _ 3 _ 31. حبط به معنای بطلان عمل فاقد شرایط صحّت در مؤمنان 244
- 4 _ 3 _ 31. حبط غیرحتمی در تزاحم میان ثواب وعقاب در برخی از اعمال 244
- 5 _ 3 _ 31. جواز حبط 245
- 4 _ 31. تکفیر 246
- 1 _ 32. سروران اعراف 249
- اشاره 249
- 32. اعراف 249
- اشاره 251
- 2 _ 32. واماندگان اعراف 251
- 1 _ 2 _ 32. نجات یابندگان از اعراف 252
- 2 _ 2 _ 32. ماندگاران در اعراف 253
- 3 _ 2 _ 32. افراد بلاتکلیف در اعراف 254
- 1 _ 33. اطفال مؤمنان 255
- اشاره 255
- 33. سرنوشت اطفال و اتمام حجّت نشدگان 255
- 2 _ 33. اطفال کافران 257
- 3 _ 33. اتمام حجّت نشدگان 259
- 4 _ 33. مرجون لامرالله 260
- 5 _ 33. فرجام فاسقان اهل ایمان و مستضعفان عامّه 261
- 6 _ 33. درآمیزندگان اعمال نیک و بد 262
- 7 _ 33. سرنوشت اولاد زنا 263
- اشاره 265
- 1 _ 34. اسلام و ایمان 265
- 34. ویژگی های واردان در بهشت و جهنّم 265
- 2 _ 34. ایمان عامل ورود به بهشت 268
- 3 _ 34. کفر و نفاق ، عامل ورود به جهنّم 269
- 4 _ 34. انکار امامت امامان (علیهم السلام) عامل ورود به جهنّم 270
- 5 _ 34. برخی از گناهان عامل ورود به جهنّم 273
- 1 _ 35. ماهیّت بهشت و دوزخ 274
- اشاره 274
- 35. آفرینش بهشت و دوزخ 274
- 2 _ 35. بهشت و جهنّم هم اکنون موجودند 275
- 3 _ 35. خلقت منازل انسان در بهشت و جهنّم 276
- 4 _ 35. بهشت و دوزخ دنیا 277
- 5 _ 35. بهشت حضرت آدم 278
- اشاره 279
- 36. بهشت 279
- 1 _ 36. معنای واژه جنّت 279
- 2 _ 36. جایگاه ارجمند بهشت 280
- 3 _ 36. ناتوانی انسان از شناخت نعمت های بهشتی 280
- 4 _ 36. ویژگی های ممتاز بهشت 282
- 5 _ 36. تنوّع و فراوانی نعمت های بهشت 283
- 6 _ 36. دسترسی تمام به خواسته ها در بهشت 284
- 8 _ 36. تعدّد بهشت و درجات آن 285
- 7 _ 36. اراده انسان ، عامل دسترسی به نعمت ها در بهشت 285
- 10 _ 36. کلیدداران بهشت 288
- 9 _ 36. درهای بهشت 288
- 11 _ 36. آب و هوا و روشنایی و سرسبزی بهشت 289
- 12 _ 36. جایگاه بهشتیان و منازل و لوازم آنها 292
- 14 _ 36. خوردنی ها و آشامیدنی های بهشت 293
- 13 _ 36. مرکب های سواری بهشت 293
- 15 _ 36. لباس ها و زینت های بهشتی 294
- 16 _ 36. زنان بهشتی 296
- 17 _ 36. خدمتکاران بهشتی 299
- 18 _ 36. مراوده و دوستی بهشتیان 301
- 19 _ 36. سرور سرشار بهشتیان 301
- 20 _ 36. نغمه ها و آوازهای بهشتی 302
- 21 _ 36. امنیّت و آرامش همه جانبه بهشت 303
- 22 _ 36. احترام و عزّت بهشتیان 304
- 23 _ 36. اقتدار بهشتیان 305
- 24 _ 36. رضوان خداوند، بهترین کرامت بهشتی 306
- 37. اسباب بهره مندی از بهشت 307
- اشاره 307
- 1 _ 37. پایبندی به مجموعه ای از ارزش های اخلاقی 308
- 2 _ 37. پایبندی به فرائض و احکام و سنن الهی 313
- 3 _ 37. ارجگذاری ایمان 314
- اشاره 315
- 1 _ 38. معنای واژه جهنّم 315
- 38. جهنّم 315
- 2 _ 38. نام های جهنّم 316
- 3 _ 38. نام برخی مکان ها و وادی های جهنّم 318
- 4 _ 38. دَرْک ها و درهای جهنّم 320
- 5 _ 38. ویژگی های جهنّم 321
- اشاره 321
- 2 _ 5 _ 38. آتش جهنّم 322
- 1 _ 5 _ 38. ابعاد جهنّم 322
- اشاره 322
- 1 _ 2 _ 5 _ 38. انسان جهنّمی در شمار هیزم جهنّم 324
- 3 _ 5 _ 38. تاریکی جهنّم 325
- 2 _ 2 _ 5 _ 38. باد سوزان و دود بسیار سیاه 325
- 4 _ 5 _ 38. خروش جهنّم 326
- 6 _ 38. تنوّع عذاب های جهنّم 327
- 7 _ 38. شدّت عذاب های جهنّم 327
- 8 _ 38. چرایی شدّت عذاب 331
- اشاره 333
- 9 _ 38. موکّلان جهنّم 333
- 1 _ 9 _ 38. زبانیه 334
- 2 _ 9 _ 38. فرشتگان غلاظ و شداد 335
- 3 _ 9 _ 38. نوزده فرشته نگهبان وادی سقر 335
- 4 _ 8 _ 38. مالک رئیس خازنان جهنّم 336
- 10 _ 38. ورود جهنّمیان به جهنّم 337
- 11 _ 38. تنگی جایگاه جهنّمیان 338
- 12 _ 38. آشامیدنی ها و غذاهای جهنّمیان 338
- 13 _ 38. لباس های جهنّمیان 342
- 14 _ 38. کند و زنجیر و گرزهای جهنّم 343
- 15 _ 38. سوختن در آب جوشان 344
- 16 _ 38. داغ نهادن جهنّمیان 345
- 17 _ 38. گزندگان موذی جهنّم 345
- 18 _ 38. سیمای جهنّمیان 346
- 20 _ 38. همدم شیطانی جهنّمیان 347
- 19 _ 38. فریاد جهنّمیان 347
- 21 _ 38. نزاع و جدال اهل جهنّم 348
- 22 _ 38. تحقیر و سرزنش جهنّمیان 349
- 23 _ 38. حسرت و اندوه بی پایان جهنّمیان 350
- 25 _ 38. کمیّت عذاب جهنّم 352
- 24 _ 38. محروم بودن جهنّمیان از رحمت پروردگار 352
- 1 _ 39. نافرمانی خدای تعالی و رسول (صلی الله علیه و آله) 354
- 39. اسباب ورود به جهنّم 354
- اشاره 354
- 2 _ 39. کفر و نفاق 355
- 3 _ 39. تکذیب و فراموشی آخرت 356
- 4 _ 39. دشمنی با امیرمؤمنان (علیه السلام) 356
- 6 _ 39. طغیان و استکبار 357
- 5 _ 39. دنیاگرایی 357
- 7 _ 39. پیروی از شیطان 358
- 8 _ 39. ستم و ستمگری 359
- 9 _ 39. ترک خردمندی و حقایق وحیانی 359
- 10 _ 39. عدم پایبندی در عمل به احکام و فرایض و ترک محرمات 360
- 40. خلود 363
- 1 _ 40. معنای لغوی 363
- اشاره 363
- 2 _ 40. بهشت جاویدان 364
- 1 _ 3 _ 40. درنگ های احقابی 366
- اشاره 366
- 3 _ 40. انواع مقداری عذاب 366
- 4 _ 40. عذاب ابدی 367
- 5 _ 40. چرایی خلود عذاب 369
- 6 _ 40. اثر نیّت در چرایی خلود نعیم و عذاب آخرت 370
- اشاره 371
- 7 _ 40. نقد پاره ای از عقاید عرفانی و فلسفی 371
- 1 _ 7 _ 40. تأویل ناروای عذاب و ابدیّت آن 372
- 2 _ 7 _ 40. خلود شخصی و خلود نوعی 373
- 3 _ 8 _40. اقسام کیفر و عذاب ابدی 374
- 8 _ 40. مرگِ مرگ 375
- 9 _ 40. روند آفرینش پس از پایان سرنوشت این انسان 377
- فهرست منابع 379
سخنانی پیرامون جاودانگی و خلق و خوی زیبای خود بیان کرده و می گویند: خوشا حال کسی که خلق شد برای ما و خلق شدیم ما برای او. (1)همچنین از آن حضرت
روایت شده که فرمود: در بهشت درختی است که به امر حق تعالی بادها بر آن درخت می وزند و آن را به حرکت می آورند و از آن نغمه ای چند صادر می شود که خلایق هرگز به خوبی آن نشنیده اند. حضرت فرمود که آن جزای کسی است که در دنیا ترک شنیدن غنا از خوف خدا کرده باشد. (2)
علّامه مجلسی از شیخ طوسی و سیّد ابن طاوس روایتی از حضرت رضا (علیه السلام) در باب ویژگی های قصری در فردوس اعلی را آورده است که از آن جمله در آن قصر یا درختان پیرامونش ، مرغ هایی هستند که بدن های آنها از مروارید و بال هایشان از یاقوت است . این مرغان با انواع صداهای خوش خوانندگی می کنند. (3)
21 _ 36. امنیّت و آرامش همه جانبه بهشت
یکی از دغدغه های زندگی این جهان ، از دست رفتن امنیّت و آرامش ، و ترس و نگرانی از جنگ ، ناامنی ، حزن ، اندوه و رنج است . این نگرانی و دغدغه در بهشت نخواهد بود و آن جا سرایی با آرامش همه جانبه است . در قرآن مجید آمده است :
(ادْخُلُوا الْجَنَّهَ لاَ خَوْفٌ عَلَیْکُمْ وَلاَ أَنْتُمْ تَحْزَنُونَ )؛ (4)
به بهشت درآیید که نه بیمی بر شماست و نه اندوهگین می شوید.
در بهشت ، اندوه از بهشتیان زدوده می شود و هیچ رنجی و هیچ درماندگی به آنان نخواهد رسید. (5)حضرت امیر (علیه السلام) می فرماید: آن جا _ بهشت _ که واردانش کوچ نکنند
1- کفایه الموحّدین ، ج 4، ص 387.
2- رساله بهشت و دوزخ ، ص 135.
3- حقّ الیقین ، ص 488.
4- الاعراف ، آیه 49.
5- فاطر، آیه 34 و 35.