معرفت معاد صفحه 320

حجره است و در هر حجره هفتاد هزار مار سیاه است و در شکم هر ماری هفتاد هزار سبوی زهر است . و ناگزیر تمامی اهل جهنّم از این درّه عبور می کنند. (1)

هب هب : این مکان چاهی است در «سقر». هر گاه پرده از روی چاه برداشته

شود، اهل دوزخ از شدت حرارت و گرمی آن به فریاد آیند و این منازل سرکشان و متکبّران است . (2)

ویل : روایت شده که پیامبر (صلی الله علیه و آله) به حضرت علی (علیه السلام) فرمود: ویل یک وادی در جهنّم است که بیشتر مردم آن جا دشمنان تو، قاتلان ذریّه تو و نقض کنندگان بیعت با تو هستند. (3)

4 _ 38. دَرْک ها و درهای جهنّم

دَرْک ها: درجات و درکات دو واژه متضّاد ویژه سربالایی و سرازیری است . (4)اوّلی

پیرامون مراتب بهشت و دومی طبقات وادی های جهنّم بکار می روند. گفته شده است : «دَرْک » _ بر وزن بَرْگ _ به معنی گودترین مکان دریا است . نیز به طناب هایی که به طناب های دیگر وصل می شود تا _ در ته چاه _ به آب برسند، گفته می شود. (5)

روشن است که بدی ها و بدان همگی یکسان نیستند، در نتیجه مجازات آنان نیز یکسان نیست و مراتب متفاوت دارد. لذا جهنّم دارای مواقف و درکاتی است . در قرآن کریم و روایات اهل بیت (علیهم السلام) نیز این حقیقت به روشنی بیان شده است . در آیاتی از قرآن مجید، مراتب مختلف عذاب و تشدید آن یاد شده است (6)و در آیه ای دیگر،

1- معانی الاخبار، ص 227، حقّ الیقین ص  500
2- ثواب الاعمال ، ص  324
3- بحارالانوار، ج 8، ص 312. 
4- المفردات فی غریب القرآن، ص 167.
5- المفردات فی غریب القرآن، ص 167.
6- ر.ک : النحل ، آیه 88؛ السجده ، آیه 21 و...