معرفت معاد صفحه 323

سبب این حال را پرسید. فرشته وحی در پاسخ گفت : امروز دَم هایی را که بر آتش جهنّم می دمیدند، از دست گذاشتند. فرمود که دم های آتش جهنّم چیست ای جبرئیل؟ گفت : ای محمّد حق تعالی امر فرمود که هزار سال بر آتش جهنّم دمیدند تا سفید شد. سپس هزار سال دیگر دمیدند تا سرخ شد. سپس هزار سال دیگر دمیدند تا سیاه شد. و اکنون سیاه و تاریک است . (1)حضرت سجّاد (علیه السلام) فرموده است  :

اَللّهمَّ اِنّی اَعوُذُ بِکَ مِن نارٍ تَغَلَّظْتَ بِها عَلی مَنْ عَصاکَ وَ تَوعَّدَت بِها مَنْ صَدَفَ عَنْ رِضاکَ ، وَ مِن نارٍ نوُرُها ظُلْمَهٌ ، وَهَیِّنُها اَلیمٌ وَ بَعیدُها قَریبٌ ، وَ مِنْ نارٍ یَأکُلُ بَعْضَها بَعْضٌ وَ یَصوُلُ بَعْضُها عَلی بَعْضٍ ؛ (2)

بار خدایا من به تو پناه می برم از آتشی که به آن بر هر که تو را نافرمانی کرد سخت گرفته ای ، و به آن هر که را از رضا و خشنودی تو دوری گزید، وعده عذاب داده ای . و از آتشی که روشنیِ آن تاریکی است و آسانِ (اندک ) آن دردناک و دورش نزدیک است (از دور نیز می سوزاند) و از آتشی که پاره ای از آن پاره دیگر را می خورد، و برخی از آن بر برخی حمله و یورش می آورد (روی هم می غلطد).

امیرمؤمنان علی (علیه السلام) پیرامون آتش می فرماید :

در میان درّه های تنگ و اوضاعی آشفته و هماهنگ ، آتشی که می خورد و می بلعد، فریاد می کشد و به آسمان می رود. زوزه اش خشمناک است و شراره اش سهمناک . آتشی که سرد نشود و سوز و گدازش فرو ننشیند. یکی از بدبختی های جهنّم فوران گدازه ها و زوزه گازهاست . چون خزانه دار آتش دوزخ بر آتش خشم آورد، از هیبت او موج شعله ها در هم بکوبد و چون بر آتش نهیب زند، با نهیب او آتش از میان درّه ها برجهد و فروزان شود. (3)

1- رساله بهشت و دوزخ ، ص 165.
2- صحیفه سجّادیّه ، دعای پس از نماز شب(32).
3- اصول دین در پرتو نهج البلاغه ، ص 69.