معرفت معاد صفحه 326

بشارت می یابند و مردان و زنان منافق ، فرجام بد خود و کافران و جایگاهشان در آتش را می شنوند. (1)در این جا به سخن امیرمؤمنان (علیه السلام) در تیرگی و ظلمت دوزخ اشاره می شود :

عمٍ قرارها، مظلمه اقطارها؛ (2)

ژرفای درّه ها کور و ناپیدا، فضای آن سیاه و تاریک است . (3)

در روایتی از امام محمّدباقر (علیه السلام) درباره تاریکی جهنّم سخن به میان آمده است . (4)

4 _ 5 _ 38. خروش جهنّم

در قرآن مجید و روایات معصومان (علیهم السلام) در مواضع مختلف ، به وصف آتش جهنّم و ویژگی های آن ، با تشبیهات گوناگون پرداخته شده است . از جمله آمده است  :

(إِذَا رَأَتْهُم مِنْ مَکَانٍ بَعِیدٍ سَمِعُوا لَهَا تَغَیُّظًا وَزَفِیرًا)؛ (5)

چون (دوزخ )، آنان را از فاصله ای دور ببیند، از آن خشم و خروشی می شنوند.

امیرالمؤمنین (علیه السلام) فرموده است  :

فی عذابٍ قد اشتّد حرّه و باب قد اطبق علی اهله . فی نار لها کلب و لجب ، و لهب ساطع ، و قصیف هائل ؛ (6)

آنان در عذاب آتشند که سخت فروزان است و راه فرار، مسدود. در آتشی پرخروش که زوزه می کشد و شعله اش سر به آسمان می زند با انفجاراتی که گوش فلک را کر می کند. (7)

1- ر.ک : الزهد، ص 93؛ الحدید، آیه 12 _ 15.
2- نهج البلاغه ، خطبه 190. ترجمه : قرارگاهش تاریک ، اطراف و جوانبش تیره و ظلمانی است .
3- اصول دین در پرتو نهج البلاغه ، ص 69.
4- بحارالانوار، ج 8، ص 321.
5- الفرقان ، آیه 13 و 14.
6- نهج البلاغه ، خطبه 120.
7- اصول دین در پرتو نهج البلاغه ، ص 67.